تفسیر
محمد علی همتی؛ وفادار کشاورزی؛ مهدی عبداللهی پور
چکیده
یکی از واژگانی که مفسران و مترجمان فارسی و لاتین قرآن در معنای آن اختلاف نظر دارند، واژهی «سامدون» در آیهی «وَ أَنْتُمْ سامِدُون» است. غافل، آوازخوان، سرگرم بازی، متکبر، کسی که ایستاده منتظر آمدن امام جماعت است، سرگردان، مسخرهکننده و... از جمله معانی است که برای این واژه ذکر شده است. خاستگاه برخی از این معانی، روایات ...
بیشتر
یکی از واژگانی که مفسران و مترجمان فارسی و لاتین قرآن در معنای آن اختلاف نظر دارند، واژهی «سامدون» در آیهی «وَ أَنْتُمْ سامِدُون» است. غافل، آوازخوان، سرگرم بازی، متکبر، کسی که ایستاده منتظر آمدن امام جماعت است، سرگردان، مسخرهکننده و... از جمله معانی است که برای این واژه ذکر شده است. خاستگاه برخی از این معانی، روایات و برخی دیگر، منابع لغت است و معدودی مؤید روایی و لغوی ندارد. این پژوهش با هدف دستیابی به معنای دقیقتر این واژه با روش توصیفی تحلیلی و استفاده از منابع کتابخانهای انجام پذیرفته است. بررسی منابع لغت در واکاوی معنای دقیق واژه، مطالعه سیر تاریخی آن در مهمترین تفاسیر فریقین و ارائه مهمترین ترجمههای فارسی و لاتین همراه با تحلیل دادهها، ساختار پژوهش حاضر را تشکیل داده است. نتایج نشان میدهد که روایات در این زمینه با توجه به فراوانی، تعارض داشته و هر دسته از مفسران در معنای مورد نظر خود به دستهای از روایات توسل جسته و مبنای برخی از معانی موجود در تفاسیر مشخص نیست. این اختلاف معنا در تفاسیر به ترجمهها نیز ورود یافته و موجب تعدد ترجمه گردیده است. معنای پیشنهادی این پژوهش با توجه به معنای لغت، روایات مرجح و استفاده از آیات دیگر قرآن حاصل گردیده است.
تفسیر
سید مصطفی مناقب؛ رحمت الله عبدالله زاده آرانی؛ احمد بحرانی
چکیده
احادیث امامان معصوم (علیهمالسلام) میراث ماندگار ایشان در طول قرنهای متمادی است. در این میان احادیث امام صادق (علیهالسلام) باتوجهبه گشایشی که پس از دوران خفقان امویان و در عهد عباسیان فراهم شد میزان بیشتری از این احادیث شیعه را به خود اختصاص داده است. گسترش جامعه اسلامی از یک سو و لزوم ارتباط با یاران و همراهان ایجاب میکرد که ...
بیشتر
احادیث امامان معصوم (علیهمالسلام) میراث ماندگار ایشان در طول قرنهای متمادی است. در این میان احادیث امام صادق (علیهالسلام) باتوجهبه گشایشی که پس از دوران خفقان امویان و در عهد عباسیان فراهم شد میزان بیشتری از این احادیث شیعه را به خود اختصاص داده است. گسترش جامعه اسلامی از یک سو و لزوم ارتباط با یاران و همراهان ایجاب میکرد که بخشی از این سخنان در قالب نامههایی به ایشان به رشته تحریر درآید. این نامهها که برخوردار از عمق آموزههای وحیانی در حوزههای گوناگون اعتقادی، اخلاقی و اجتماعی میباشد. بیانگر تعاملی آگاهانه از سوی آن حضرت با کلام الهی است. امام در این نامهها بدین شیوه با بهرهگیری از آیات قرآن کریم به سخنان خود عمق بخشیدهاند و از سوی دیگر تبیین و تفسیر امام علیهالسلام از آیات الهی در قالب این نامهها بروز نموده است. این پژوهش با روش تحلیل محتوا و با استفاده از تفاسیر فریقین ضمن تحلیل کلام امام در بعد حقوق اجتماعی به کیفیت و نحوه اثرپذیری نامههای امام از آیات قران میپردازد. از نتایج این بررسی و تحلیل بر میآید که این اثرپذیری در استناد به آیات قرآن در برخی موارد با ذکر کل آیه و در برخی دیگر با ذکر بخشی از آیه و در مواردی با تغییر در لایههای صرفی و نحوی و در اکثر موارد بهصورت بهرهگیری از مضمون آیات است؛ بنابراین میتوان گونههای مختلف این اثرپذیری را در قالب نظریه بینامتنیت یا تناص و بیشتر بهصورت نفی متوازی یافت. ضمن آنکه این نگاه میتواند در درک عمیق معناو اثرگذاری کلام
تفسیر
علی غضنفری؛ ریحانه پورخلیلی؛ مصطفی زارعی بلوطبنگان
چکیده
شناخت معانی و مفاهیم آیات قرآن کریم، نیازمند رعایت قواعد و قوانین خاص و ویژهای است که مفسر ملزم به معرفت نسبت به آنان بوده تا مصون از خطا و انحراف در تفسیر باشد. مفسران در امر تفسیر، دارای قواعد مختص رویکرد خود هستند. حال این پرسش مطرح میگردد، عایشه بنتالشاطی مفسر اهلسنت و ملافتحالله کاشانی به عنوان مفسر شیعی که هر دو دارای ...
بیشتر
شناخت معانی و مفاهیم آیات قرآن کریم، نیازمند رعایت قواعد و قوانین خاص و ویژهای است که مفسر ملزم به معرفت نسبت به آنان بوده تا مصون از خطا و انحراف در تفسیر باشد. مفسران در امر تفسیر، دارای قواعد مختص رویکرد خود هستند. حال این پرسش مطرح میگردد، عایشه بنتالشاطی مفسر اهلسنت و ملافتحالله کاشانی به عنوان مفسر شیعی که هر دو دارای تفسیر ادبی هستند در تفسیر البیانی للقرآن الکریم و منهج الصادقین فی الزام المخالفین چه قواعد تفسیری را مدنظر قرار دادهاند؟ تحقیق حاضر، به روش تحلیلی ـ تطبیقی، به بررسی قواعد تفسیری، تفسیر البیانی للقرآن الکریم و منهج الصادقین فی الزام المخالفین پرداخته و میزان همگرائی این دو مفسر را بررسی نموده است. به نظر میرسد هر چند هر دو مفسر گرایش ادبی در تفسیر دارند و از روایات، خاصه اخبار سبب نزول و نیز توجه به سیاق بهره جستهاتد، لیکن در تفسیر آنان تفاوتهایی در شیوه بهرهمندی از قواعد دستوری ادبیات عرب، توجه به اصول دستیابی به مفاد واژگان و در نظر گرفتن قرائات صحیح وجود دارد.
تفسیر
پدرام علی مرادی؛ محمود واعظی
چکیده
تفسیر «الجامع»، تألیف دکتر محمّد عبدالستار السیّد از کشور سوریه است که در بحبوحۀ تحوّلات سالیان اخیر این کشور به رشتۀ تحریر در آمده و یکی از مهمترین تفاسیر معاصر در سوریه بهشمار میرود.داعیۀ اندیشۀ تقریب گرایانۀ مؤلّف آن که در جای جای تفسیرِ خود به آن اشاره کرده است، اهمیت بررسی دیدگاههای تفسیری دکتر عبدالستار را به ویژه ...
بیشتر
تفسیر «الجامع»، تألیف دکتر محمّد عبدالستار السیّد از کشور سوریه است که در بحبوحۀ تحوّلات سالیان اخیر این کشور به رشتۀ تحریر در آمده و یکی از مهمترین تفاسیر معاصر در سوریه بهشمار میرود.داعیۀ اندیشۀ تقریب گرایانۀ مؤلّف آن که در جای جای تفسیرِ خود به آن اشاره کرده است، اهمیت بررسی دیدگاههای تفسیری دکتر عبدالستار را به ویژه دربارۀ آیات مرتبط با فضائل اهل بیت(ع) بیشتر میکند. پژوهش حاضر به شیوۀ توصیف و تحلیل محتوا، به بررسی این آراء و اختلاف آنها با دیدگاه دیگر مفسّران، به ویژه آیت الله جوادی آملی پرداخته است. یافتههای پژوهش نشان میدهد با وجود اینکه دکتر عبدالستار در تفسیر خود سعی نموده به ایجاد وحدت میان فرقههای مختلف بپردازد و در جای جای تفسیر خود بر اتحاد در برابر دشمن صهیونیست به خصوص در کشور سوریه تأکید نموده است، ولی برخورد وی با این دسته از آیات عمدتاً سکوت و گذر از تفسیر مبنایی و دقیق این آیات است. با بررسی موشکافانۀ این تفسیر میتوان گفت ایشان با وجود روایات شأن نزول که به طور صریح بر فضائل اهل بیت علیهم السّلام به ویژه امیر مؤمنان علی(ع) دلالت دارد، به آسانی از کنار آنها گذشته است و با وجود روایات معتبر در منابع حدیثی نزد عامّۀ در این زمینه که ایشان در موضوعات دیگر به کرّات به آنها ارجاع داده است هیچگونه استناد و اشارهای به این روایات در این تفسیر دیده نمیشود.
تفسیر
رضا ملازاده یامچی؛ میثم شعیب
چکیده
این پژوهش با روش توصیفی-تحلیلی واتخاذ رویکردی تطبیقی،به کالبدشکافی مناقشه تفسیری بنیادین پیرامون واژه «یَعْرِشُونَ»در آیه ۱۳۷ سوره اعراف میپردازد.این آیه که نقطه اوج رویارویی بنیاسرائیل و فرعونیان است، با این عبارت به پایان میرسد وتأثیری عمیق بر بازنمایی ماهیت تمدن فرعونی و فلسفه تدمیر الهی دارد.مسئله محوری تحقیق، فراتر ...
بیشتر
این پژوهش با روش توصیفی-تحلیلی واتخاذ رویکردی تطبیقی،به کالبدشکافی مناقشه تفسیری بنیادین پیرامون واژه «یَعْرِشُونَ»در آیه ۱۳۷ سوره اعراف میپردازد.این آیه که نقطه اوج رویارویی بنیاسرائیل و فرعونیان است، با این عبارت به پایان میرسد وتأثیری عمیق بر بازنمایی ماهیت تمدن فرعونی و فلسفه تدمیر الهی دارد.مسئله محوری تحقیق، فراتر از یک اختلاف لغوی، بر این پرسش استوار است که آیا «یَعْرِشُونَ» به «بناها و کاخهای رفیع»(عَرش) به مثابه نماد قدرت و استعلا، اشاره دارد یا ناظر بر «باغها وتاکستانهای داربستی»(عَریش) به عنوان مظهر رفاه و تجمل است.یافتهها نشان میدهد که هر دو معنا از ریشه لغوی مشترک «ارتفاع» منشعب شده ودر میراث تفسیری فریقین،به شکلگیری دو پارادایم تحلیلی متمایز انجامیده است.خوانش نخست،تمدن فرعونی را نماد«استکبار معماری» و «علوّ» سیاسی معرفی میکند که «تدمیر» الهی،نمادهای فیزیکی قدرت استیلاگر آن را هدف گرفته است. خوانش دوم، این تمدن را نماد«اتراف مادی» و رفاه مبتنی بر غفلت میداند که تدمیر،بنیانهای اقتصادی آن را نابود ساخته است.تحلیل تطبیقی تفاسیر،یک سیر تحول روششناختی را آشکار میسازد که از ترجیح یک معنا در آثار متقدم به سمت یک رویکرد ترکیبی و جامع در آثار متأخر حرکت کرده است. نتایج بیانگر آن است که ابهام موجود دراین واژه یک صنعت بلاغی هدفمند و ایجازی است که بر اساس آن،«تدمیر» الهی به صورتی کاملاً جامع، هر دو بُعد قدرت استکباری و رفاه مفسدهآمیز تمدن فرعونی را در بر میگیرد؛ یعنی هم «عرشِ» استیلا وهم «عریشِ» اتراف را شامل میشود و نشان میدهد که سقوط تمدنها از منظر قرآن، ریشه در پیوند این دو مؤلفه دارد.
تفسیر
یاسر دلشاد؛ علیرضا آزاد
چکیده
عامبودن موضوع هرمنوتیک و نقش اساسی آن در مقوله فهم متون، زمینه را برای کاربست آن در موضوعات متعدد، ازجمله قواعد تفسیر قرآن فراهم میآورد. سیره مفسران در قرون متمادی، تمسک به برخی از روش-های تفسیری برای نیل به درک صحیح معانی آیات و مراد الهی، مورد توجه بوده است. از سوی دیگر؛ مفسر ملزم به کاربست روشهای علمی و دوری گزیدن از روش نماها ...
بیشتر
عامبودن موضوع هرمنوتیک و نقش اساسی آن در مقوله فهم متون، زمینه را برای کاربست آن در موضوعات متعدد، ازجمله قواعد تفسیر قرآن فراهم میآورد. سیره مفسران در قرون متمادی، تمسک به برخی از روش-های تفسیری برای نیل به درک صحیح معانی آیات و مراد الهی، مورد توجه بوده است. از سوی دیگر؛ مفسر ملزم به کاربست روشهای علمی و دوری گزیدن از روش نماها به مانند تفسیر به رأی قرآن است. این نوشتار با روش توصیفی- تحلیلی، همسان انگاری هرمنوتیک فلسفی و تفسیر به رأی را در حوزه قواعد فهم قرآن بررسی میکند. پس از طرح9 دلیلهمسان انگاران و نقد آنها، به این نتیجه میرسد که عدم درک صحیح آموزههای هرمنوتیک فلسفی مهمترین دلایل همسان انگاری هرمنوتیک فلسفی و تفسیر به رأی است. براساس نتایج حاصله، نه تنها کاربست آموزههای هرمنوتیک فلسفی در حوزه فهم قرآن، همسان با تفسیر به رأی قرآن نیست بلکه بکارگیری آن به فهم ژرف آیات و درک بهینه روش نماها مدد میرساند.
تفسیر
جواد آسه؛ حمید آریان
چکیده
پژوهشهای جدید ادبی در زبان عربی برای علم نحو سه گرایش نحو تعلیمی، نحو علمی، نحو تعلیمی- علمی قائل شده و نیز از نحو قرآنی با عناوین سه گانه نحوتعلیمی قرآنی، نحوعلمی قرآنی، نحو نص قرآنی و از نقش آفرینی نحو نص قرآنی در تفسیر قرآن سخن به میان آوردهاند. این مقاله با روش توصیفی- تحلیلی به بررسی نقش نحو متن قرآنی در تفسیر قرآن می پردازد. ...
بیشتر
پژوهشهای جدید ادبی در زبان عربی برای علم نحو سه گرایش نحو تعلیمی، نحو علمی، نحو تعلیمی- علمی قائل شده و نیز از نحو قرآنی با عناوین سه گانه نحوتعلیمی قرآنی، نحوعلمی قرآنی، نحو نص قرآنی و از نقش آفرینی نحو نص قرآنی در تفسیر قرآن سخن به میان آوردهاند. این مقاله با روش توصیفی- تحلیلی به بررسی نقش نحو متن قرآنی در تفسیر قرآن می پردازد. یافته های تحقیق حاکی از آن است که مفسر میتواند با استفاده از نحو متن قرآنی اولا از توجیه اعرابی آیات در برابر آسیبهای نحو تعلیمی- علمی مانند استفاده از قواعد غیرمؤثر در معنا و، تقدیر و تأویل نحوی مغیر معنا صیانت کند. ثانیا اختلافات نحوی مکاتب نحوی و نحویان را که در نحو تعلیمی- علمی مطرح است، مانند اعاده یا عدم اعاده ضمیر در صورتِ عطف اسم بر ضمیر مجرور به حرف جرّ؛ حل و فصل کند.ثالثا قواعدی را که در نحو تعلیمی- علمی بیان نشده مانند قاعده تقدیم جواب لولا بر لولا و قاعده تشتت در مرجع ضمائر را اثبات کند. رابعا به سبب معنامحور بودن نحو متن قرآنی، از عدول نحوی برخلاف نحو تعلیمی-علمی ، تحلیلی تفسیری ارائه میدهد.
تفسیر
رامش حلاجیان اصفهانی؛ مهدی مهریزی؛ سید محمد علی ایازی
چکیده
این نوشتار با هدف تبیین روش استیحایی در تفسیر قرآن تدوین شده است.این روش نو ظهورعلامه فضل الله در تفسیر من وحی القرآن است.عبارت:«کیف نستوحی بعض...» و واژه: «استیحاء »و «استلهام» در متن این تفسیر تکرار شده است .استیحاء به معنای الهام گرفتن از آیات و ایده پرداری است و روش استیحایی در تفسیر یک آیه عبارت است از دستیابی به ...
بیشتر
این نوشتار با هدف تبیین روش استیحایی در تفسیر قرآن تدوین شده است.این روش نو ظهورعلامه فضل الله در تفسیر من وحی القرآن است.عبارت:«کیف نستوحی بعض...» و واژه: «استیحاء »و «استلهام» در متن این تفسیر تکرار شده است .استیحاء به معنای الهام گرفتن از آیات و ایده پرداری است و روش استیحایی در تفسیر یک آیه عبارت است از دستیابی به جهان های دیگر. فضل الله در روش تفسیریش معتقد است که قرآن رسالتی پویا دارد که آن را به کتابی همیشگی برای زندگی بشر تبدیل نموده است؛ او بر این باور است که قرآن متنی زنده و جاری است و باید از آن فراعصری الهام گرفته شود. در این نوشتار میزان بهره وری فضل الله از مباحث علوم بلاغی،علوم قرآنی، استناد به روایات و با گرایش اجتماعی- تربیتی در روش استیحائی مورد سنجه قرار گرفت.ارزیابی ها نشان می دهد آن چه فضل الله با روش استیحایی از آیه دریافت نموده است، بیش از این که برآمده از دلالت های موجود در آیات باشد، برآمده از خبرویت وی در دریافت روح آیات قرآن کریم است؛ اگر چه دریافتها گاه با آنچه از آیه استظهار میشود، فاصله دارد.در این نوشتار صرفا سوره مبارکه جمعه مورد مطالعه قرار گرفته است. سوره جمعه به دلیل اشتمال برمضامین اجتماعی، سیاسی در این نوشتار مورد مطالعه قرار گرفته است.
تفسیر
داود اسدیان؛ سیدضیاءالدین علیانسب
چکیده
مسألهی وجوه و نظایر در قرآنکریم از دیرباز مورد توجه اندیشمندان علوم قرآنی بوده و هر عالمی براساس مبانی فکری و فراخور توانایی خویش، گامهای مهمی را در تبیین مفهومی و مصداقی آن برداشتهاست. کهنترین اثر موجود در این زمینه، کتاب «الاشباه و النظائر» تصنیف مقاتلبنسلیمان بلخی(م. 150ق) است. در این جستار تلاش شده تا با بازخوانی ...
بیشتر
مسألهی وجوه و نظایر در قرآنکریم از دیرباز مورد توجه اندیشمندان علوم قرآنی بوده و هر عالمی براساس مبانی فکری و فراخور توانایی خویش، گامهای مهمی را در تبیین مفهومی و مصداقی آن برداشتهاست. کهنترین اثر موجود در این زمینه، کتاب «الاشباه و النظائر» تصنیف مقاتلبنسلیمان بلخی(م. 150ق) است. در این جستار تلاش شده تا با بازخوانی و واکاوی روش مقاتلبنسلیمان در کتاب «الاشباه و النظائر» به شیوهی استقرایی، تحلیل دقیقی از روش تفسیری واژگان قرآنی در قرن دوم هجری ارائه گردد تا زمینه را برای پژوهشهایی بعدی در معناشناسی واژگان قرآنی فراهم آورد. در پایان مقاله این نتیجه به دست آمد که؛ مقاتل برای پی بردن به وجوه گوناگون واژگان قرآنی، از دو شیوهی درون قرآنی و برون قرآنی بهره گرفتهاست. وی در شیوهی درون قرآنی از روشهایی چون تفسیر قرآن به قرآن، وحدت سیاق، شأن نزول آیات استفاده مینماید، لکن در شیوهی برون قرآنی از قواعد زبانشناختی مانند اشتراک لفظی، مجاز، استعاره، مفهوم مخالف بهره میبرد. مسلم است کهاستفاده از شیوه درون قرآنی در این کتاب مانند استفاده از سیاق آیات، بر شیوه برون قرآنی غلبه دارد.
تفسیر
سمیه ابرقویی پوده؛ زهرا صرفی
چکیده
این پژوهش با هدف تبیین نقش محوری «سَمْع» و «مسموعات» در فرآیند هدایتپذیری انسان، به تحلیل توصیفی-تحلیلی آیات مشتمل بر ماده «سَمْع» در قرآن کریم (۱۶۳ آیه) پرداخته است. یافتهها که بر اساس روش تحلیل محتوا و با استخراج ۶۷۹ مضمون پایه و ۳۴ مضمون سازماندهنده تدوین شدهاند، نشان میدهند که «سَمْع» صرفاً یک عمل ...
بیشتر
این پژوهش با هدف تبیین نقش محوری «سَمْع» و «مسموعات» در فرآیند هدایتپذیری انسان، به تحلیل توصیفی-تحلیلی آیات مشتمل بر ماده «سَمْع» در قرآن کریم (۱۶۳ آیه) پرداخته است. یافتهها که بر اساس روش تحلیل محتوا و با استخراج ۶۷۹ مضمون پایه و ۳۴ مضمون سازماندهنده تدوین شدهاند، نشان میدهند که «سَمْع» صرفاً یک عمل فیزیولوژیک نیست، بلکه قوهای ادراکی و مؤثر بر سرنوشت معنوی انسان است که او را در برابر مسموعات، مسئول و متعهد میسازد.بر این اساس، مسموعات به دو گروه اصلی تقسیم میشوند: مسموعات نجاتبخش و مسموعات هلاکبخش. دسته نخست، شامل آیات وحیانی، فرامین الهی، اخبار گذشتگان و تسبیح تکوینی مخلوقات است که گوش سپردن به آنها با تعقل و تدبر، موجب رشد معرفت و هدایت انسان میشود. در مقابل، دسته دوم، شامل سخنان سوء، شایعه و تهمت، سخنان ناآگاهانه، القائات نفسانی و استهزاء حق است که تبعیت از آنها انسان را به ضلالت و گمراهی میکشاند.تحلیل آیات روشن میسازد که قرآن کریم، با تأکید بر مسئولیت قوای ادراکی، انسان را به هوشیاری و گزینش آگاهانه در برابر شنیدههای خود فرامیخواند و توصیه میکند در برابر مسموعات نجاتبخش، از ادب و دقت بهره گیرد و از مسموعات هلاکبخش کاملاً دوری جوید. این پژوهش نتیجه میگیرد که از منظر قرآن، «سَمْع» عملی کنشگرایانه و انتخابی است که مسیر حرکت انسان را به سوی سعادت یا شقاوت تعیین میکند.کلیدواژهها: تحلیل محتوا، مسموعات، هدایتپذیری، ضلالت، نجاتبخش، هلاکبخش.
تفسیر
محمود کریمی؛ خدیجه مسرور
چکیده
پدیده اشتقاق اکبر بهعنوان یک ابزار زبانی مهم در فهم عمیقتر معانی قرآن، نقش بسزایی در تحول برداشتهای تفسیری ایفا کرده است. واکاوی متون تفسیری نشان میدهد، تفسیر دو واژه دحو و طحو با چالشهای فراوانی در زمینه تبیین خلقت زمین روبهرو است، برخی مفسران تلاش نمودهاند تا به کمک پدیده اشتقاق اکبر به درک بهتری از آیات مرتبط با خلقت ...
بیشتر
پدیده اشتقاق اکبر بهعنوان یک ابزار زبانی مهم در فهم عمیقتر معانی قرآن، نقش بسزایی در تحول برداشتهای تفسیری ایفا کرده است. واکاوی متون تفسیری نشان میدهد، تفسیر دو واژه دحو و طحو با چالشهای فراوانی در زمینه تبیین خلقت زمین روبهرو است، برخی مفسران تلاش نمودهاند تا به کمک پدیده اشتقاق اکبر به درک بهتری از آیات مرتبط با خلقت و شکلگیری زمین دست یابند، اما تاکنون سیر برداشتهای تفسیری از دو ماده «دحو» و «طحو» در قرآن و تأثیر پدیده اشتقاق اکبر (ابدال لغوی) بر برداشتها بررسی نشده است. ازاینرو، پژوهش حاضر درصدد کشف رابطه میان بهکارگیری پدیده اشتقاق اکبر و برداشتهای تفسیری از هر دو ماده است و میکوشد تا نقش این پدیده را در شناسایی معنای دقیق دو واژه روشن نماید. مقاله پیش رو با اتخاذ روش توصیفی تحلیلی برای نیل به این هدف از تحلیلهای لغوی، مطالعه گسترده برداشتهای تفسیری و سیاق آیات بهره گرفته است. دستاوردهای پژوهش نشان میدهد هر دو واژه دارای مؤلفههای معنایی مشترکی ازجمله راندن، افکندن و حرکت هستند. با گذر زمان، مفسران از معنای اولیه بسط و گسترش به تدریج به مفاهیم پیچیدهتری ازجمله حرکت دورانی و انتقالی زمین و تأثیر آن بر شرایط زیستمحیطی روی آوردهاند که به روشنسازی مسائل مربوط به آفرینش و شرایط زندگی انسانها کمک میکند.
تفسیر
مرتضی خلیلی زاده؛ سهراب مروتی
چکیده
تفسیر عیاشی که جزء تفاسیر مهم دسته اول شیعه به شمار میآید، از منابع اصلی تفاسیر متأخر از خود است. ناقص بودن و حذف شدن اسناد، چهره این تفسیر ارزشمند را غبار آلود کرده است. ما در این نوشتار در پی پاسخ به این پرسش هستیم که آیا مرسل بودن روایات تفسیر عیاشی، آن را غیر قابل اتکا می نماید؟ نگاشته پیشرو با هدف تبیین و پاسخ به این پرسش با محوریت ...
بیشتر
تفسیر عیاشی که جزء تفاسیر مهم دسته اول شیعه به شمار میآید، از منابع اصلی تفاسیر متأخر از خود است. ناقص بودن و حذف شدن اسناد، چهره این تفسیر ارزشمند را غبار آلود کرده است. ما در این نوشتار در پی پاسخ به این پرسش هستیم که آیا مرسل بودن روایات تفسیر عیاشی، آن را غیر قابل اتکا می نماید؟ نگاشته پیشرو با هدف تبیین و پاسخ به این پرسش با محوریت «چگونگی مواجهه طبرسی در مجمع البیان با تفسیر عیاشی» با روش توصیفی تحلیلی سامان یافته است. بعد از تحلیل تمام روایاتی که از تفسیر عیاشی در تفسیر مجمع البیان نقل شده است، یافتههای پژوهش نشان میدهد، طبرسی از بین تفاسیر روایی شیعه، بیشترین اهتمام را به تفسیر عیاشی داشته است و روایات آن را هم پایه روایات جوامع معتبر حدیثی دیگر قرار داده است.کلید واژگان: تفسیر عیاشی، تفسیر مجمع البیان، طبرسی، تفسیر روایی، مرسل، رجال و روایات.
تفسیر
,وحید مالمیر؛ محمد رضا ساکی؛ ناهید عزیزی
چکیده
چکیده:قرنهای پنجم و ششم را میتوان عصر طلایی ترجمه و تفسیر قرآن کریم در ایران به حساب آورد. زیرا مهمترین پژوهشهای قرآنی در این دوره انجام یافته است. تفسیرالتفاسیر معروف به تفسیرسورآبادی نوشته ابوبکر عتیق نیشابوری در حدود سال 470 تالیف شده است. درتفسیر سورآبادی با توجه به زمان نگارش (قرن پنجم) و حال و هوای نویسندگان این دوره ،اصل ...
بیشتر
چکیده:قرنهای پنجم و ششم را میتوان عصر طلایی ترجمه و تفسیر قرآن کریم در ایران به حساب آورد. زیرا مهمترین پژوهشهای قرآنی در این دوره انجام یافته است. تفسیرالتفاسیر معروف به تفسیرسورآبادی نوشته ابوبکر عتیق نیشابوری در حدود سال 470 تالیف شده است. درتفسیر سورآبادی با توجه به زمان نگارش (قرن پنجم) و حال و هوای نویسندگان این دوره ،اصل نگارش بر مبنای سادگی و روانی است، که ویژگی سبک خراسانی است .اما در عرصه بلاغت نویسنده با استفاده از قوانین تقدیم و تأخیر سعی کرده که معانی ثانویهای نیز بر معنای عبارات بیفزاید. بنابراین پژوهش حاضر به منظور آشکار کردن ارزشهای بلاغی تفسیر سوآبادی این فرض را ثابت میکند که زیبایی تفسیر سورآبادی، افزون بر وجود روشهای مختلف زیباییشناسی و آرایههای مرتبط با سبک و سادگی کلام، مرهون ترفندهای ادبی برخواسته از جنبههای بلاغی است. در نثر سورآبادی تقدیم برخی عناصر امری عارضی است و از تقدیم عناصر دیگر ناشی میشود. برخی آرایشهای واژگانی هم به بافت بیرونی اثر برمیگردد و ارزش بلاغی زیادی دارد. روش تحقیق در این پژوهش به صورت توصیفی-تحلیلی و با تاکید بر مطالعهی تقدیم و تاخیر عناصر جمله و معانی اول و دوم جملات صورت گرفته است.
تفسیر
میثم عزیزان
چکیده
هر روش، از مبانی، آغاز و بر اساس قواعد و قوانینی کاربردی که از خطا در اصل تفسیر و روش تفسیر جلوگیری کرده و به بهرهگیری از منابع پرداخته تا تفسیری قانونمند و روشمند ارائه دهد. در ساختار روش تفسیر، قواعد به دو قسم عام و خاص تقسیم میشوند. قواعد عام، خطای در اصل تفسیر را کاهش داده ولی در مصونیت روش و گرایش تفسیری از خطا نقش ندارند و قواعد ...
بیشتر
هر روش، از مبانی، آغاز و بر اساس قواعد و قوانینی کاربردی که از خطا در اصل تفسیر و روش تفسیر جلوگیری کرده و به بهرهگیری از منابع پرداخته تا تفسیری قانونمند و روشمند ارائه دهد. در ساختار روش تفسیر، قواعد به دو قسم عام و خاص تقسیم میشوند. قواعد عام، خطای در اصل تفسیر را کاهش داده ولی در مصونیت روش و گرایش تفسیری از خطا نقش ندارند و قواعد خاص، قوانینیاند که به حرکت درست مفسر در مرز روش و گرایش تفسیریاش از خطا مصونیت میبخشند. در این مقاله، پس از بررسی جایگاه قواعد در ساختار نظامند روش تفسیر، با پژوهشی در تفسیرهای آیت الله خامنهای، برخی از اقسام قواعد عام که تقسیم جامع و مانعی از آنها ارائه نگردیده، معرفی شدهاند. این قواعد نشان میدهند که تفسیر آیت الله خامنهای علیرغم روزآمدی، قانونمند نیز هست. این قواعد عبارتند از: لغتِ قرآن محوری، قرینه محوری، منبع محوری و اصول محوری.
تفسیر
زهرا خیراللهی
چکیده
اختلاف دیدگاههای تفسیری معلول عوامل متعددی است که بررسی فرآیند تفسیر میتواند نحوه اثرگذاری این عوامل را آشکار کند. هدف تحقیق حاضر، بازخوانی فرآیند تفسیر آیه میقات «فلما تجلی ربه» در همخوانی با یکی از این عوامل مهم یعنی گرایشهای تفسیری است. روش پژوهش، تحلیلی و مبتنی بر توصیف و تبیین است: توصیف اقوال مختلف و فرآوردههای تفسیری، ...
بیشتر
اختلاف دیدگاههای تفسیری معلول عوامل متعددی است که بررسی فرآیند تفسیر میتواند نحوه اثرگذاری این عوامل را آشکار کند. هدف تحقیق حاضر، بازخوانی فرآیند تفسیر آیه میقات «فلما تجلی ربه» در همخوانی با یکی از این عوامل مهم یعنی گرایشهای تفسیری است. روش پژوهش، تحلیلی و مبتنی بر توصیف و تبیین است: توصیف اقوال مختلف و فرآوردههای تفسیری، سپس تبیین تنوع دیدگاهها از طریق تحلیل نحوه تعامل مفسر با اقوال اولیه در پرتو گرایشها. یافتههای تحقیق نشان داد فرآوردههای تفسیری در آیه 143 اعراف شامل دو گونه تفسیر است درمعنای مجازی ودر معنای حقیقی. تفاسیر در پرتو گرایش کلامی با اولویت ندادن به طرح اقوال مخالف، تجلی را ظهور معنا می کنند و از ظهور خدا بر کوه در جهت رؤیت استفاده می کنند در حالی که گرایش کلامی تنها در یک تفسیر بر فرآیند این آیه اثرگذار بوده است. گرایشهای دیگر محصولات متفاوتی را در فرآیند خود پدید آوردهاند. برخی تجلی را مجازی (دلیلی بروجود خداوند) و بعضی نیز معنای حقیقی یعنی رؤیت خداوند دانستهاند. نتیجه نهایی تحلیل فرآیند تفسیر نشان داد تا چه حدّ این فرآیند برای هر متن تفسیری منحصر به فرد است و چقدر ضرورت دارد بررسیهای خردنگرتر و جزئیتر در فرآیند تفسیر صورت پذیرد.
تفسیر
فاطمه دست رنج؛ فریدون رضایی
چکیده
وحی قرآنی به دلیل جایگاه والای آن در بنیان اسلام همواره مورد توجه خاص مستشرقان بوده است و در این خصوص تلاشهای زیادی با انگیزههای مختلف از سوی آنان شکل گرفته است. در این بین میتوان به خاورشناس آمریکاییتبار، آلفورد تی ولچ Alford T. Welch اشاره کرد. دیدگاه و نگرش او نسبت به قرآن غیراعتقادی بوده است و از این رو دارای پیشفرضی خاص در هنگام ...
بیشتر
وحی قرآنی به دلیل جایگاه والای آن در بنیان اسلام همواره مورد توجه خاص مستشرقان بوده است و در این خصوص تلاشهای زیادی با انگیزههای مختلف از سوی آنان شکل گرفته است. در این بین میتوان به خاورشناس آمریکاییتبار، آلفورد تی ولچ Alford T. Welch اشاره کرد. دیدگاه و نگرش او نسبت به قرآن غیراعتقادی بوده است و از این رو دارای پیشفرضی خاص در هنگام مواجهه با قرآن است. از سوی دیگر عدم شناخت و اطلاع کافی او منجر به ابراز نظریات سطحی درباره قران شده است، زیرا وی ضمن اینکه قرآن را به عنوان یک پدیده مورد بررسی قرار داده و تنها به سیر تحولات تاریخی و یا بررسی ادبیات کلامی آن پرداخته است. مهمترین مبانی مطالعات قرآنی او بدین شرح است؛ عدم وجود منبع الهی و آسمانی برای قرآن؛ تطوّر متن و مفاهیم در قرآن؛ تحریف قرآن؛ نسخپذیری آیات قرآن؛ اقتباس قرآن از کتب آسمانی مسیحیان و یهودیان؛ تأثیر پذیری از فرهنگ زمانه و اسطورهانگاری گزارههای تاریخی قرآن. این مبانی چارچوبی را شکل میدهد تا عدم الهی بودن منبع و مصدر قرآن را اثبات کند. نوشتار حاضر با استفاده از روش توصیفی- تحلیلی مبانی مطالعات قرآنی ولچ را مورد نقد و بررسی قرار داده است. با تتبعی که در منابع صورت گرفت مشخص شد که موضوع فوق تاکنون مورد ارزیابی قرار نگرفته است.
تفسیر
علیرضا دل افکار؛ مجتبی مقتدائی
چکیده
در قرآن کریم، یکی از آفرینشهای هنری در بیان مصادیق عبارات مبهم، استفاده از کنایه از موصوف است. این نوع کنایه به معنای بیان صفاتی غیرصریح درباره فرد یا شیء است که با قرینهای مشخص به یک موصوف خاص یا عمومی اشاره دارد. در این پژوهش، رویکرد کنایه از موصوف در تفسیرهای تبیان، کشاف و المیزان بررسی شده است. برخی نتایج، بیانگر این واقعیت است ...
بیشتر
در قرآن کریم، یکی از آفرینشهای هنری در بیان مصادیق عبارات مبهم، استفاده از کنایه از موصوف است. این نوع کنایه به معنای بیان صفاتی غیرصریح درباره فرد یا شیء است که با قرینهای مشخص به یک موصوف خاص یا عمومی اشاره دارد. در این پژوهش، رویکرد کنایه از موصوف در تفسیرهای تبیان، کشاف و المیزان بررسی شده است. برخی نتایج، بیانگر این واقعیت است که در سه تفسیر یاد شده، کنایه از موصوف در واژگان و عبارتهای «الرَّفَثُ» سخن زشتى که تنها در بستر زناشویى به زبان مىآید، کنایه از عمل زناشویی، عبارت «أَوْ لامَسْتُمُ النِّساءَ» لمس لذتبخش با یکدیگر، کنایه از حالت جنابت، واژه «الغائط» مکان پست، کنایه از مدفوع وقضاء حاجت، واژه «صَعیدا» سطح زمین، کنایه از خاک پاک، عبارت «ینَشَّؤُا فِی الْحِلْیةِ» نیازمند به زینت و آرایش که خود را زینت دهد و نقص خود را پنهان نماید، کنایه از زن نازپرورده و ترکیب «فَوْقَ الْأَعْناق»، ضربت زدن قسمت بالای گردن، کنایه از سر و کله، واژه وصفی «النازِعَات»، کِشندگان، کنایه از فرشتگانى که ارواح بشر را قبض نمایند، واژه «الرَّاجِفَة»، جنباننده زمین و کوهها، کنایه از قیامت، و ترکیب «ذاتِ الرَّجْع» باز گرداننده و ارجاع دهنده، کنایه از ستارگان در حال گردش و یا باران، وترکیب وصفی «ذاتِ الواحٍ و دُسُر» دارای تختههاى بزرگ با میخها ساخته شده، کنایه از کشتی بزرگ و محکم، علی رغم ذکر مصادیق متعدد و مشابه، اما در معنایی گستردهتر از ذکر ملزوم و اراده لازم و با عبارتهای کنایه، کُنِی، أرادَ، و مُراد به کار رفته است.
تفسیر
جعفر فیروزمندی بندپی؛ زهره نریمانی
چکیده
واژگان «جبال» و «رواسی» از جمله واژگان پرکاربرد قرآنی است که در عموم تفاسیر و ترجمههای قرآن به زبان فارسی، به یک معنا یعنی «کوهها» تعبیر شده است. جبال 41 بار و راسیات 14 بار در قرآن به کار رفته است. این پژوهش با روش معناشناسی و تفسیر لغوی قرآن به قرآن، و نگاه تحلیلی و دقیق به متن قرآن، به تبیین تطبیقی معنای «جبال» ...
بیشتر
واژگان «جبال» و «رواسی» از جمله واژگان پرکاربرد قرآنی است که در عموم تفاسیر و ترجمههای قرآن به زبان فارسی، به یک معنا یعنی «کوهها» تعبیر شده است. جبال 41 بار و راسیات 14 بار در قرآن به کار رفته است. این پژوهش با روش معناشناسی و تفسیر لغوی قرآن به قرآن، و نگاه تحلیلی و دقیق به متن قرآن، به تبیین تطبیقی معنای «جبال» و «رواسی» و استخراج مؤلفههای معنایی آن از قرآن کریم پرداخته است. بررسیهای قرآنی، بر محور تفسیر قرآن به قرآن و روش معناشناسی اینگونه نشان میدهد که بین «رواسی و جبال» تفاوت ماهوی آشکاری وجود دارد. «رواسی» به معنای«ریشه کوهها و صفحات زیر زمینی» است، که حرکت ناپذیر بوده و حتی در تحولات و فروپاشی قیامت از زوال و سستی در امان است. خداوند از «رواسی» فقط در هنگام مراحل خلقت صحبت کرده و کارکرد آن نیز حفظ زمین از زوال و نابودی است، برخلاف «جبال» که بیشترین بکارگیری آن درباره قیامت و فروپاشیهای آن و نیز در اشاره به موارد ظاهری آن چون نماد «قدرت، عظمت و تسخیر و نیز سخن گفتن از سیر و حرکت آن» به کار رفته است. در روایات و یافتههای نوین علم زمین شناسی نیز، مؤیدات قابل توجهی در این باره وجود دارد. کشف مؤلفههای معنایی و تطبیقی واژگان بهظاهر هم معنا، سبب تجلّی معارف ناب قرآنی و کشف نکات بدیع تفسیری خواهد شد.
تفسیر
زهرا بیدکی؛ یدالله دادجو؛ عباس حاجیها؛ سید علی علم الهدی
چکیده
قرآن کریم، معجزه جاوید، و بحری کامل و جامع از معارف و آموزه های خداشناسی، هستی شناسی و انسان شناسی برای همة عالمیان است که ضرورت تلاش شایسته حداکثری محققان را در راه تحصیل و استخراج دستور العمل ها و ارائة راهکارهای عملی آن به جامعة علمی را می طلبد. روش تحقیق موضوعی در قرآن کریم و بررسی راهبردهای مدیریتی پیامبران اولوالعزم در هدایت ...
بیشتر
قرآن کریم، معجزه جاوید، و بحری کامل و جامع از معارف و آموزه های خداشناسی، هستی شناسی و انسان شناسی برای همة عالمیان است که ضرورت تلاش شایسته حداکثری محققان را در راه تحصیل و استخراج دستور العمل ها و ارائة راهکارهای عملی آن به جامعة علمی را می طلبد. روش تحقیق موضوعی در قرآن کریم و بررسی راهبردهای مدیریتی پیامبران اولوالعزم در هدایت مخاطبان خود، ائم از حاکمان ستمگردر عرصۀ زر و زور و تزویر، قوم و مردم زمان خویش، سبکی جذّاب و کاربردی است و یکی از ضروریّات عصر حاضر به شمار می رود. پژوهش حاضر با هدف بررسی راهبردهای حضرت موسی (ع) در رهبری قوم بنی اسرائیل انجام شده است. این تحقیق از حیث هدف، کاربردی است و از روش توصیفی، تحلیلی و با بهره گیری از منابع کتابخانه ای انجام شده است. حضرت موسی (ع)، با بهرهگیری از ظرفیتهای فردی و نیز اتخاذ تدابیر و راهبردهای مناسب که مشتمل بر سه راهبرد تعلیمی، تربیتی و زمینهای است، زمینههای تعلیم و تربیت الهی را برای بنی اسرائیل و سایر پیروانش فراهم نموده است. هنر انبیا این است که استعدادهای ذاتی و موهبتی الهی خویش را به فعلیت رساندهاند. در حقیقت ادارۀ جامعه توسط پیشوای الهی در حوزۀ تشریع، تجلی ولایت تکوینی الهی بر انسانها است و نتیجه اینکه کامیابیهای جامعه محصول تبعیت از حاکم الهی و ناکامیهای آن نیز، حاصل عدم اطاعت از ایشان است.
تفسیر
محمد نقی رفعت نژاد
چکیده
مقاله حاضر با هدف بررسی جایگاه و کاربرد روایات تفسیری اهل بیت ع در تفسیرتبیان به بررسی عملکرد شیخ طوسی در قبال روایات تفسیری ائمه(علیهم السلام) به روش توصیفی تحلیلی پرداخته و در بررسی های انجام شده تبیین شد که عملکرد این مفسر در مورد روایات مربوط به آیات احکام نازل شده از ائمه (علیهم السلام) نسبتاً بهتر از عمکردش در قبال سایر روایات ...
بیشتر
مقاله حاضر با هدف بررسی جایگاه و کاربرد روایات تفسیری اهل بیت ع در تفسیرتبیان به بررسی عملکرد شیخ طوسی در قبال روایات تفسیری ائمه(علیهم السلام) به روش توصیفی تحلیلی پرداخته و در بررسی های انجام شده تبیین شد که عملکرد این مفسر در مورد روایات مربوط به آیات احکام نازل شده از ائمه (علیهم السلام) نسبتاً بهتر از عمکردش در قبال سایر روایات تفسیری آنها بوده و در این مورد باید گفت؛ شیخ طوسی برخی از روایات را اصلا ذکر نکرده و برخی را هم که ذکر کرده یا به صورت اشاره ضمنی به مضمون روایت و نقل آن از قول دیگران و یا اشاره صریح به روایت امام معصوم (علیه السلام)بوده است که البته در این مورد نیز اگرچه بعضاً روایات را با ذکر نام و حفظ شأن معصوم (ع )آورده اما برخی از روایات را نیز به صورت مجهول و بدون نام معصوم )ع( و برخی را با مقدم داشتن نام راوی غیر معصوم ذکر کرده است.
تفسیر
الهام زرینکلاه؛ آمنه امیدی
چکیده
یکی از موارد قابل توجه در روایات تفسیری اهل بیت(ع)، این است که در ارتباط با برخی آیات قرآنی، قراءاتی ذکر شده که گاهاً با قراءت مشهور متفاوت است. این پژوهش با به کارگیری روش کتابخانهای و تحلیل دادهها ضمن استخراج اینگونه روایات در منبع مورد تحقیق یعنی تفسیر نورالثقلین، به تبیین جایگاه قراءات و سپس کارکرد آن پرداخته و به این نتیجه ...
بیشتر
یکی از موارد قابل توجه در روایات تفسیری اهل بیت(ع)، این است که در ارتباط با برخی آیات قرآنی، قراءاتی ذکر شده که گاهاً با قراءت مشهور متفاوت است. این پژوهش با به کارگیری روش کتابخانهای و تحلیل دادهها ضمن استخراج اینگونه روایات در منبع مورد تحقیق یعنی تفسیر نورالثقلین، به تبیین جایگاه قراءات و سپس کارکرد آن پرداخته و به این نتیجه دست یافته که روایات قرائی از منظر حویزی حائز اهمیت بوده و وی در مجموع 45 روایت قرائی از منابع گوناگون که بیشترین آن مربوط به تفسیر مجمعالبیان است، نقل کرده که این تعداد به نسبت بسیاری از تفاسیر روایی، عدد قابل توجهی است. گفتنی است کارکرد قراءات اهلبیت (ع) در این تفسیر در چهار محورِ مفهومسازی و تفسیر آیه، گسترش و توسعه در معنای آیه، ابهامزدایی و بیان مترادفات قابل مشاهده است. که در این میان بیشترین کارکرد روایات قرائی مربوط به مفهومسازی و تفسیر آیه است.
تفسیر
امینه فیروزسنگری؛ علی ثامنی
چکیده
استفاده از پرسش برای ایجاد ذهنیت مساعد جهت تفهیم حقیقت به مخاطب،یکی روشهای تربیت عقلانی قرآن به شمار میآید و خداوند در آیات بسیاری مانند آیات (مؤمنون/84-89)، جهت تفهیم حقیقت ربوبیّت خود به مشرکان از این روش استفاده نموده است. ناظر به این آیات، اولاً به سبب عدم مطابقت ظاهری پرسش از کیستی رب و حاکم و پاسخ از مالکیّت خداوند به هر دو سؤال ...
بیشتر
استفاده از پرسش برای ایجاد ذهنیت مساعد جهت تفهیم حقیقت به مخاطب،یکی روشهای تربیت عقلانی قرآن به شمار میآید و خداوند در آیات بسیاری مانند آیات (مؤمنون/84-89)، جهت تفهیم حقیقت ربوبیّت خود به مشرکان از این روش استفاده نموده است. ناظر به این آیات، اولاً به سبب عدم مطابقت ظاهری پرسش از کیستی رب و حاکم و پاسخ از مالکیّت خداوند به هر دو سؤال و ثانیاً عدم مطابقت سؤال از ربوبیّت با عقاید مشرکان، اشکالاتی صورت گرفته است که مفسران در مقام پاسخگویی به آن نظراتی را ارائه نمودهاند. پژوهش حاضر با روش توصیفی-تحلیلی-انتقادی، با احصای نظرات مفسران و صاحب نظران دربارهی این آیات، به نقد و بررسی آنها و نهایتاً به تبیین پاسخ برگزیده پرداخته است. براساس نتایج این پژوهش، با توجه به مطابقت پرسش و پاسخ با عقاید مشرکان در آیات مورد بحث، از آنجایی که خداوند با پرسش از مالکیّت، ربوبیّت و حاکمیّت خود، مشرکان را وادار به اعتراف نسبت به وحدت مدبّر کل جهان که خود اوست نموده و از همان راه که مشرکان در اتخاذ آلهه مختلف داشتهاند علیه آنها اقامه حجت کرده است، هنگامی که مشرکان در پاسخ به سؤال از کیستی رب و حاکم نیز همانند سؤال اول، مطابق با عقایدشان پاسخ از مالکیّت خداوند میدهند، اشکالی صورت نمیگیرد.
تفسیر
محسن رجبی قدسی؛ سیده فرناز اتحاد
چکیده
بر پایه گزارش عهد عتیق، مردی با یعقوب تا طلوع فجر کشتی گرفت و چون نتوانست بر وی غلبه کند، ران یعقوب را فشرد و به او گفت: از این پس نام تو «اسرائیل» خواهد بود، زیرا با خدا و انسان مجاهده کردی و نصرت یافتی. همین داستان در حدیث و تفسیر اسلامی انعکاس یافته است و "اسرائیل" لقب یعقوب نبی(ع) پنداشته شده است. در حالی که بنا بر شواهد موجود ...
بیشتر
بر پایه گزارش عهد عتیق، مردی با یعقوب تا طلوع فجر کشتی گرفت و چون نتوانست بر وی غلبه کند، ران یعقوب را فشرد و به او گفت: از این پس نام تو «اسرائیل» خواهد بود، زیرا با خدا و انسان مجاهده کردی و نصرت یافتی. همین داستان در حدیث و تفسیر اسلامی انعکاس یافته است و "اسرائیل" لقب یعقوب نبی(ع) پنداشته شده است. در حالی که بنا بر شواهد موجود در قرآن کریم، اسرائیل قبل از حضرت یعقوب(ع) میزیسته و از همراهان نوح نبی(ع) در کشتی بوده است. کاربرد دو بار اصطلاح «آل یعقوب» در مقابل 41 مرتبه کاربرد «بنی اسرائیل» نیز بر متمایز بودن این دو خاندان تأکید دارد. نوشتار حاضر، با مطالعۀ روایات و تفاسیر اسلامی نشان داده است که سند و متن گزارشهای حاکی از ملقّب شدن یعقوب نبی به اسرائیل، ضعیف و جعلی و در زمرۀ اسرائیلیاتاند. همچنین به قراین و شواهدی دیگر در منابع یهودی دست یافته که نشان میدهد اسرائیل، فردی غیر از یعقوب نبی است.
تفسیر
محمد سبحانی نیا
چکیده
یکی از مباحث کلامی موجود درقرآن کریم که از دیربـاز توجه مفسران شـیعه و اهـل سنت را به خود معطوف داشته است، آیات خطاب های عتاب آمیز و نکوهشگونه خداوند به پیامبر اکرم(ص) است. از جمله آنها، آیۀ 128 سوره آل عمران است (لَیْسَ لَکَ مِنَ الْأَمْرِ شَیْءٌ ). مفسران در شرح و تفسیر این آیه، نظر واحدی ارائه نکرده و هر یک به گونه ای متفاوت تفسیر ...
بیشتر
یکی از مباحث کلامی موجود درقرآن کریم که از دیربـاز توجه مفسران شـیعه و اهـل سنت را به خود معطوف داشته است، آیات خطاب های عتاب آمیز و نکوهشگونه خداوند به پیامبر اکرم(ص) است. از جمله آنها، آیۀ 128 سوره آل عمران است (لَیْسَ لَکَ مِنَ الْأَمْرِ شَیْءٌ ). مفسران در شرح و تفسیر این آیه، نظر واحدی ارائه نکرده و هر یک به گونه ای متفاوت تفسیر نموده اند.گاه مخاطب مورد نکوهش را پیامبر (ص) دانسته و در تفسیر این آیه سکوت اختیار کرده اند و گاه نیز با حمل بر ترک اولی به توجیه معنای آن پرداختهاند و گاه مخاطب این آیه را نه شخص پیامبر بلکه عموم مردم دانسته اند. اهتمام اصلی مفسران در توجیه و تحلیل این گونه خطاب نکوهش بار، حل تعارضی است که به گمان بعضی، با عصمت پیامبر(ص) ایشان دارد. پژوهش حاضر می کوشد با روش کتابخانه ای و رویکرد توصیفیـی- تحلیلی، نظرات مفسران را واکاوی نماید و با توجه به قرائن و شواهد، حصر موجود درآیۀ یاد را به گونهای تبیین نماید که هم ظاهر آیات و معانی لفظی آنها لحاظ شود و هم مسئله عصمت پیامبر اسلام(ص)، مورد خدشه قرار نگیرد و نیز حکمت انعکاس این عتاب در قرآن کریم ، روشن گردد.
تفسیر
حانیه صادقی؛ عباس مصلایی پور؛ امید شفیعی
چکیده
این پژوهش درصدد است، با استفاده از روش فراتحلیل به بررسی نظرات پژوهشگران معاصر قرآن کریم، ذیل آیه 38 سوره مبارکه الأنعام یا مفاهیم مرتبط با آن در محدوده زمانی سالهای 1400-1392 بپردازد؛ زیرا مرور نظاممند، ارزیابی و بررسی هدفمند پژوهشها گامی در جهت رشد تحقیقات در حوزههای مختلف دانش بشری است. یافتهها و نتایج تحقیق نشان داد، اختلاف ...
بیشتر
این پژوهش درصدد است، با استفاده از روش فراتحلیل به بررسی نظرات پژوهشگران معاصر قرآن کریم، ذیل آیه 38 سوره مبارکه الأنعام یا مفاهیم مرتبط با آن در محدوده زمانی سالهای 1400-1392 بپردازد؛ زیرا مرور نظاممند، ارزیابی و بررسی هدفمند پژوهشها گامی در جهت رشد تحقیقات در حوزههای مختلف دانش بشری است. یافتهها و نتایج تحقیق نشان داد، اختلاف نظر در شرح و تفسیر این آیه به عدم مشخص کردن حقیقت یا مجاز در این آیه و آیات مرتبط با آن در همان ابتدای بحث باز میگردد؛ این در حالیست که بیشترین تلاش برای معناشناسی واژگان «أم»، «أمّة»، «دابة» و «طائر» توسط پژوهشگران حوزههای علوم قرآن و حدیث انجام شدهاست ولی پیجویی معنای ترکیب «أمم أمثالکم» و مفاهیم مرتبط با آن، مورد توجه محققان فلسفه و کلام اسلامی بودهاست. در پژوهشهای مورد بررسی، به دلیل اکتفا به ذکر نظرات مفسران پیشین و در برخی موارد، طرح سؤال و جوابهای محتمل تقریبا تبیین دقیق و همه جانبهای برای کاربست صورتهای مختلف حقیقت یا مجاز در آیه شریفه، در عرصههای مختلف زیست و نیازمندیهای بشر امروزی، مشاهده نشد.
