دانشگاه پیام نور پژوهشنامه تفسیر و زبان قرآن 2322-3804 14 1 2026 02 20 Revisiting the Typology of Qur’anic Context (Siyaq) from a Qur’anological Perspective and Its Application in the Narrations of the Ahl al-Bayt (Peace Be Upon Them) بازخوانی انواع سیاق از منظر قرآن‌شناختی و کاربست آن در روایات اهل بیت علیهم السلام 105 118 13033 10.30473/quran.2026.76211.3490 FA سیده فاطمه نیکوکار دانشجوی کارشناسی ارشد گروه علوم قرآن و حدیث، دانشکده الهیات و معارف اسلامی، دانشگاه فردوسی، مشهد، ایران. عباس اسماعیلی زاده دانشیار گروه علوم قرآن و حدیث، دانشکده الهیات و معارف اسلامی، دانشگاه فردوسی، مشهد ، ایران. Journal Article 2025 10 21 Abstract As one of the foundational principles in understanding and interpreting the Qur’an, siyaq (context) has gained significant scholarly attention in Qur’anic studies. From the earliest centuries, this concept was examined through discussions on coherence (nazm) and thematic harmony (tanasub). In contemporary scholarship, however, a broader range of issues—such as the function, role, and typology of context—has emerged, with the classification of siyaq types often approached inconsistently by scholars. This study, employing a descriptive-analytical method and drawing on library-based sources, seeks to address this gap by organizing existing views and proposing a Qur’an-centered typology of siyaq. Based on explicit Qur’anic usage of its own structural components, the research identifies five contextual levels: verse (ayah), group of verses (ayat), chapter (surah), collection of chapters (suwar), and the Qur’an as a whole. These levels, viewed as interwoven layers within the Qur’anic corpus, provide a framework for extracting meaning from divine concepts and achieving deeper understanding. Furthermore, through exegetical and narrational evidence, the study demonstrates the effectiveness of each contextual level in resolving interpretive ambiguities, correcting misconceptions, and uncovering profound and novel meanings. سیاق به مثابه یکی از قواعد فهم و تفسیر قرآن کریم، جایگاهی درخور تامل در مطالعات قرآنی یافته است. این مسئله از صده‌های نخستین با مباحثی همچون «نظم» و «تناسب» مورد توجه قرآن‌پژوهان بوده، در عصر حاضر طیف گسترده‌تری از مسائل همچون کارکرد، نقش و انواع را به خود معطوف کرده است که بحث انواع سیاق، با مواجهه‌ای غیر ضابطه‌مند از اندیشمندان این حوزه روبه‌رو شده است. پژوهش پیش رو با روش توصیفی- تحلیلی و با بهره‌گیری از منابع کتابخانه‌ای، در پی پرکردن این خلا، ضمن سامان دادن دیگر نظریات پیرامون انواع سیاق، به ارائه اقسامی با رویکرد قرآن‌شناختی پرداخته، در این راستا با استناد به کاربردهای صریح قرآن از بخش‌های این متن الهی، پنج سطح سیاقی: آیه، آیات، سوره، سور و قرآن را تبیین کرده است. این سطوح به منزله لایه‌هایی درهم‌تنیده از پیکره قرآن، بستر استخراج معنا از مفاهیم وحیانی و فهم دقیق آن‌ها را فراهم می-سازد. همچنین مقاله حاضر با بهره‌گیری از شواهد تفسیری و روایی، کارآمدی هر سطح از اقسام سیاق قرآنی را در رفع ابهامات تفسیری، اصلاح برداشت‌های نادرست و رسیدن به معناهایی جدید و ژرف نشان می‌دهد. https://quran.journals.pnu.ac.ir/article_13033_6caaf587652301bee36c352feb69364a.pdf