دانشگاه پیام نور پژوهشنامه تفسیر و زبان قرآن 2322-3804 14 1 2026 02 20 Critical Discourse Analysis of the Story of Prophet Yunus (AS) in Quranic Culture Based on Norman Fairclough's Theory تحلیل گفتمان انتقادی داستان حضرت یونس(ع) در فرهنگ قرآنی بر اساس نظریه نورمن فرکلاف 119 130 13034 10.30473/quran.2026.76275.3492 FA عزت ملاابراهیمی استاد، گروه زبان و ادبیات عربی، دانشکده ادبیات و علوم انسانی، دانشگاه تهران، تهران، ایران. ناهیده قادر دانشجوی دکتری زبان و ادبیات عربی، دانشکده ادبیات و علوم انسانی، دانشگاه تهران، تهران، ایران. Journal Article 2025 10 27 Critical discourse analysis, as one of the new approaches in interdisciplinary studies, focuses on the inseparable connection between language and society, and provides the possibility of analyzing the hidden layers of texts. By crossing the boundaries of mere linguistic analysis, this approach explores power relations and the reproduction of ideology in the text. Therefore, it can provide a new model for analyzing the discourse of religious texts and explaining the principles of Islamic interpretation. The Holy Quran, as a sacred religious text, has unparalleled capacities in discourse analysis. Quranic stories, especially the stories of divine messengers, in addition to historical and doctrinal aspects, have profound educational and social teachings, which can be analyzed in their various dimensions by using the critical discourse analysis approach. Therefore, the present study, using a descriptive-analytical method and Fairclough's three-level model (description, interpretation, and explanation), has analyzed the story of Prophet Yunus (AS) in the Holy Quran. The findings of the study show that the Holy Quran, by using linguistic capacities in this story, reproduces monotheistic discourse in contrast to polytheistic discourse. In addition, the analysis of the emotional transformation of Prophet Yunus (AS) from anger to trust has turned this story into a universal model for managing spiritual crises. تحلیل گفتمان انتقادی به عنوان یکی از رویکردهای نوین در مطالعات میان‌رشته‌ای، با تمرکز بر پیوند ناگسستنی زبان و جامعه، امکان واکاوی لایه‌های پنهان متون را فراهم می‌آورد. این رویکرد با عبور از مرزهای تحلیل صرفِ زبانی، به کشف روابط قدرت و بازتولید ایدئولوژی در متن می‌پردازد. لذا می‌تواند الگویی نوین برای تحلیل گفتمان متون دینی و تبیین مبانی تفسیری اسلامی ارائه دهد. قرآن کریم به عنوان متن مقدس دینی، از ظرفیت‌های بی‌نظیری در تحلیل گفتمانی برخوردار است. قصص قرآنی به ویژه داستان پیام‌آوران الهی، افزون بر جنبه‌های تاریخی و اعتقادی، دارای آموزه‌های عمیق تربیتی و اجتماعی است که با بهره‌گیری از رویکرد تحلیل گفتمان انتقادی می‌توان به واکاوی ابعاد مختلف آنها پرداخت. از این رو پژوهش حاضر با روش توصیفی – تحلیلی و با بهره‌گیری از مدل سه‌سطحی فرکلاف (توصیف، تفسیر و تبیین)، به تحلیل داستان حضرت یونس(ع) در قرآن کریم پرداخته است. یافته‌های تحقیق نشان می‌دهد که قرآن کریم با به کارگیری ظرفیت‌های زبانی در این داستان، گفتمان توحیدی را در تقابل با گفتمان شرک‌آمیز بازتولید می‌کند. افزون بر آن واکاوی سیر تحول عاطفی حضرت یونس (ع) از خشم به توکل، این داستان را به الگویی جهان‌شمول برای مدیریت بحران‌های روحی بدل کرده است. https://quran.journals.pnu.ac.ir/article_13034_f379894120e5a9c51abced166a7b2e48.pdf