دانشگاه پیام نور پژوهشنامه تفسیر و زبان قرآن 2322-3804 مقالات آماده انتشار 2026 08 09 Methodology of Theological Arguments Based on Quranic Verses in Uyun Akhbar al-Rida (AS) روش شناسی استدلال های کلامی به آیات قرآن در عیون اخبار الرضا(ع) 13236 10.30473/quran.2026.77686.3521 FA زهرا پورظهیر گروه علوم قرآن و حدیث، دانشگاه پیام نور،تهران، ایران رحمت اله عبد اله زاده آرانی گروه علوم قرآن و حدیث، دانشگاه پیام نور،تهران، ایران مهدی ارجمندفر گروه علوم قرآن و حدیث، دانشگاه پیام نور،تهران، ایران مصطفی عباسی مقدم گروه علوم قرآن وحدیث دانشگاه کاشان، کاشان، ایران Journal Article 2026 03 25 The book Ayoun Akhbar al-Rida (AS) by Sheikh Saduq is a Shiite narrative source that contains a multitude of Quranic references by Imam Reza (AS) in theological discussions. His era was accompanied by the emergence and spread of various theological sects, each of which, with incorrect interpretations of the Quran, The present study aims to identify and analyze the methodology of his theological arguments based on the Quran. This study is a basic-theoretical research and was conducted using the qualitative content analysis method and inductive approach. The findings of the study show that Imam Reza (AS) used eight main methods to cite the Quran in his theological arguments:<br />1. Interpretation and explanation of verses with a theological approach 2. Interpretation and going beyond the apparent in similar verses 3. Application and comparison of verses to doctrinal and historical examples. 4. The method of reasoning by questioning and presenting the Quran, 5. Negative reasoning and negation of incorrect perceptions, 6. Good debate and argument based on the audience's certainties. 7. Explaining the guardianship through the meanings and esoteric examples of the verses. 8. Revealing the predestined restrictions in the verses.<br />The results of the research show that the Quranic reasoning methods of Imam Reza (AS), while having features such as the harmony of reason and narration, attention to context and context, comprehensiveness in utilizing the verses, ethics in reasoning, and application of the Quran in life, can be an effective model for contemporary theologians and commentators in facing new theological doubts. کتاب عیون اخبارالرضا(ع) تألیف شیخ صدوق، از منابع روایی شیعه است که مشتمل بر انبوهی از استنادات قرآنی امام رضا(ع) در مباحث کلامی می‌باشد. عصر آن حضرت با ظهور و گسترش فرقه‌های مختلف کلامی همراه بود که هر یک با برداشت‌های ناصواب از قرآن، به انحراف در عقاید توحیدی، نبوت و امامت دامن می‌زدند. پژوهش حاضر با هدف شناسایی و تحلیل روش‌شناسی استدلال‌های کلامی آن حضرت به قرآن ا انجام شده است. این پژوهش از نوع تحقیقات بنیادی-نظری است و با روش تحلیل محتوای کیفی و رویکرد استقرایی صورت گرفته است. یافته‌های پژوهش نشان می‌دهد که امام رضا(ع) در استدلال‌های کلامی خود از هشت روش اصلی برای استناد به قرآن بهره برده است: <br />۱. تفسیر و تبیین آیات با رویکرد کلامی 2. تأویل و گذر از ظاهر در آیات متشابه 3. جری و تطبیق آیات بر مصادیق اعتقادی و تاریخی. 4. روش استدلال با استنطاق و عرضه به قرآن ، 5. استدلال سلبی و نفی برداشت‌های ناصواب 6. جدال احسن و احتجاج بر پایه مسلمات مخاطب. 7. تبیین ولایت از رهگذر معانی و مصادیق باطنی آیات. 8. آشکارسازی قیود مقدر در آیات <br />این روش‌ها بر مبانی مستحکم تفسیری مانند جاودانگی قرآن، هدایت‌گری و عدم تحریف استوار می باشد. نتایج پژوهش نشان می‌دهد که روش‌های استدلال قرآنی امام رضا(ع)، ضمن برخورداری از ویژگی‌هایی همچون هم‌آوایی عقل و نقل، توجه به بافت و زمینه، جامع‌نگری در بهره‌گیری از آیات، اخلاق‌مداری در استدلال و کاربردی‌سازی قرآن در زندگی، می‌تواند الگویی کارآمد برای متکلمان و مفسران معاصر در مواجهه با شبهات جدید کلامی باشد.