دانشگاه پیام نور پژوهشنامه تفسیر و زبان قرآن 2322-3804 7 1 2018 09 23 Formulating The Concept of "Justice" in the Holy Quran based upon Semantic Analysis of the term "Qist" صورت‌بندی مفهوم عدالت در قرآن کریم بر مبنای معناشناسی واژه «قسط» 107 128 5215 10.30473/quran.2018.5215 FA محمد حسین اخوان طبسی دانشجوی دکتری علوم قرآن و حدیث، دانشگاه تربیت مدرس روح الله داوری دانشجوی دکتری تفسیر تطبیقی، دانشگاه قم Journal Article 2018 07 10 "Qist" is one of the key concepts in the holy Quran and it means the idea of "Justice". This idea is considerable in various fields of Humanities such as Politics, Economics, Laws and Social Sciences. Although Muslim scholars -such as philologists- have studied on the concept Qist and finally marked the semantic components "justice" and "right" for it, but since the concept justice have itself an opacity and its components is not clear, still a semantic study on this Quranic key concept is needed. The author in this article intends that presents a semantic analysis of the Qurainc word "Qist", by using various theories in Semantics, like Syntagmantic Relations, Semantic Fields and Semantic Components, and also by using various methods in Historical Linguistics, like Etymology, Typology and Semitic Studies. In the first step, the semantic components of Qist discovers by using Etymology. in the next, by discovering the semantic fields of Qist in the holy Quran, Existing of this semantic components in the context of verses will been measured. As a result, the word Qist have semantic components "law", "right" and "truth", and in the holy Quran used at the fields of laws, judgeship, transactions and justice in social acts. «قسط» یکی از مفاهیم کلیدی در قرآن کریم و ناظر به انگاره عدالت است. این انگاره در حوزه‌های مختلف علوم انسانی نظیر علوم سیاسی، اقتصاد، حقوق و مطالعات اجتماعی مورد توجه است. گرچه عالمان مسلمان - و از جمله لغت‌شناسان- درباره مفهوم قسط مطالعه کرده و درنهایت مؤلفه‌های معنایی «عدالت» و «سهم و نصیب» را برای آن برشمرده‌اند، اما ازآنجاکه مفهوم عدالت، خود تیرگی معنایی دارد و مؤلفه‌هایش روشن نیستند، همچنان جای یک مطالعه معناشناختی درباره این مفهوم کلیدی قرآنی حس می‌شود. نگارنده در این مقاله قصد دارد با بهره‌گیری از نظریات مختلف در حوزه معناشناسی، نظیر روابط هم‌نشینی، حوزه‌های معنایی و مؤلفه‌های معنایی و نیز استفاده از روش‎های متنوع زبان‌شناسی تاریخی مانند ریشه‌شناسی، گونه‌شناسی و مطالعات زبان‌های سامی، تحلیلی معناشناختی از واژه قرآنی «قسط» ارائه دهد. در قدم اول مؤلفه‌های معنایی واژه قسط براساس ریشه‌شناسی این واژه کشف می‌شوند. در قدم بعد نیز با استخراج حوزه‌های معنایی کاربرد قسط در قرآن کریم، حضور این مؤلفه‌های معنایی در بافت کاربرد آیات سنجیده خواهد شد. نتیجه آنکه قسط دارای مؤلفه‌های معنایی «قانون»، «حق و نصیب» و «حق و راستی» است و در قرآن کریم، در حوزه‌های احکام حقوقی، احکام قضایی، احکام معاملات اقتصادی و عدالت در کنش‌های اجتماعی به کار رفته است. https://quran.journals.pnu.ac.ir/article_5215_4132b20a839a6252047b85fa416ef516.pdf