دانشگاه پیام نور پژوهشنامه تفسیر و زبان قرآن 2322-3804 7 1 2018 09 23 Types of Qur'anic commentary in prayers Text گونه‌شناسی تفسیر قرآن کریم بر پایه ادعیه مأثوره 129 146 5216 10.30473/quran.2018.5216 FA محمدرضا شاهرودی دانشیار علوم قرآن و حدیث، دانشگاه تهران حمید حسن زاده دانش‌آموخته دکتری علوم قرآن و حدیث، دانشگاه تهران Journal Article 2018 07 10 Interpretation of the Qur'an after having passed its first periods and Hadith - as the only source of exegesis knowledge - did not play a role in the interpretation of the Quran, needed more resources for a more accurate understanding. In particular, the source has a religious aspect and has a perfect fit with the Qur'an itself for communicating with the infallibles. In search of this matter, we encounter another source or other source for the interpretation of the Qur'an, the prayers text of the infallibles. Prayers have a large capacity for interpretation; because this religious knowedges in addition to its main reason, that is, the breadth of the need of man in front of the Creator, contains the common aspects of divine teachings with the Qur'an. The themes of some of these prayers don't pay attention to the interpretation of verses from the Qur'an. The interpretation of the Qur'an based on prayers involves various forms of this: a brief description of the words, the elimination of the ambiguity of verses, the description of general affairs, the expression of the meaning of concepts, the statement of the cause of the content of the verses, and the answer to the questions that may be posed about a verse. Also, in this speech, the commentary points to prayer on the other interpretative voices are considered, and the prayers and interpretations expressed therein are considered as one of the preferences in the contradiction of the interpretive opinions. تفسیر قرآن کریم پس از آنکه دوره‌های نخستین خود را پشت سر گذاشت و حدیث (به‌عنوان تنها منبع شناخت) در تفسیر قرآن نقش ایفا نکرد، صبغه اجتهادی به خود گرفت و نیازمند منابع بیشتر برای فهمی دقیق‌تر شد. به‌ویژه اینکه آن منبع، جنبه شرعی داشته و دارای سنخیت کاملی با خود قرآن از جهت انتساب به معصوم باشد. در جستجوی این مهم با منبع یا اصلی دیگر برای تفسیر قرآن یعنی ادعیه رسیده از معصومان مواجه می‌گردیم؛ چه حجیت این ادعیه به‌مثابه خبر صحیح برای تفسیر قرآن است. ادعیه دارای ظرفیت گسترده‌ای برای تفسیر است؛ لذا می‌توان به آن به‌عنوان یکی از منابع تفسیری نگریست؛ چه، این معارف دینی علاوه بر فلسفۀ اصلی خود، یعنی عرض نیاز انسان در پیشگاه خالق متعالی و درخواست بخشش، دربردارندۀ وجوه مشترکی از معارف الهی با قرآن است. البته در ادعیه به‌طور صریح به تفسیر آیات قرآن پرداخته نشده اما مضامین برخی از این دعاها بدون تردید، تفسیر آیاتی از قرآن محسوب می‌شود. تفسیر قرآن براساس ادعیه شامل گونه‌های مختلفی از این قرار است: تبیین اجمال مفردات، رفع ابهام آیات، تفصیل امور کلی، بیان مصداق مفاهیم، تعلیل مضامین آیات، کشف وجوه اعرابی و پاسخ به پرسش‌هایی که ممکن است دربارۀ یک آیه مطرح شود. همچنین در این گفتار، به رجحان تفسیر مطرح‌شده در دعا بر سایر آرای تفسیری توجه داده شده و به ادعیه و تفسیر بیان‌شده در آن، به‌عنوان یکی از مرجحات در تعارض آرای تفسیری نگریسته شده است. https://quran.journals.pnu.ac.ir/article_5216_b5fb45541e93ed366ec7c1f2ab7ccaa5.pdf