نوع مقاله : مقاله پژوهشی
نویسندگان
1 دانشجوی دکتری علوم قرآن و حدیث ، دانشگاه پیام نور ، تهران ، ایران.
2 استادیار گروه علوم قرآن و حدیث ، دانشگاه پیام نور ، تهران ، ایران.
3 دانشیار گروه علوم قرآن و حدیث ، دانشگاه پیام نور ، تهران ، ایران.
چکیده
احادیث امامان معصوم (علیهمالسلام) میراث ماندگار ایشان در طول قرنهای متمادی است. در این میان احادیث امام صادق (علیهالسلام) باتوجهبه گشایشی که پس از دوران خفقان امویان و در عهد عباسیان فراهم شد میزان بیشتری از این احادیث شیعه را به خود اختصاص داده است. گسترش جامعه اسلامی از یک سو و لزوم ارتباط با یاران و همراهان ایجاب میکرد که بخشی از این سخنان در قالب نامههایی به ایشان به رشته تحریر درآید. این نامهها که برخوردار از عمق آموزههای وحیانی در حوزههای گوناگون اعتقادی، اخلاقی و اجتماعی میباشد. بیانگر تعاملی آگاهانه از سوی آن حضرت با کلام الهی است. امام در این نامهها بدین شیوه با بهرهگیری از آیات قرآن کریم به سخنان خود عمق بخشیدهاند و از سوی دیگر تبیین و تفسیر امام علیهالسلام از آیات الهی در قالب این نامهها بروز نموده است. این پژوهش با روش تحلیل محتوا و با استفاده از تفاسیر فریقین ضمن تحلیل کلام امام در بعد حقوق اجتماعی به کیفیت و نحوه اثرپذیری نامههای امام از آیات قران میپردازد. از نتایج این بررسی و تحلیل بر میآید که این اثرپذیری در استناد به آیات قرآن در برخی موارد با ذکر کل آیه و در برخی دیگر با ذکر بخشی از آیه و در مواردی با تغییر در لایههای صرفی و نحوی و در اکثر موارد بهصورت بهرهگیری از مضمون آیات است؛ بنابراین میتوان گونههای مختلف این اثرپذیری را در قالب نظریه بینامتنیت یا تناص و بیشتر بهصورت نفی متوازی یافت. ضمن آنکه این نگاه میتواند در درک عمیق معناو اثرگذاری کلام
کلیدواژهها
موضوعات
)