با همکاری مشترک دانشگاه پیام نور و انجمن علمی قرآن و عهدین ایران

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسنده

دانش‌آموخته دکتری، گروه علوم قرآن و حدیث، دانشگاه پیام نور، تهران، ایران.

10.30473/quran.2026.61414.3043

چکیده

با نگاه به جهان آفرینش مشاهده می‌شود مخلوقات الهى همگی به نحوی در عالم مؤثرند و در یکدیگر نیز تأثیرگذارند اما با نگاه توحیدی به این موضوع به وضوح عیان می‌شود که همگی در کارهاى خودشان بى‌نیاز از خداى متعال نیستند. به عبارتی هر آنچه انجام می‌دهند به اذن خدا و در سایه نیرویى است که خداى متعال به آنها عطا فرموده و مى‌فرماید. و در حقیقت، تنها کسى که مستقلاً و بدون احتیاج به دیگرى در همه جا و در همه چیز، تأثیر مى‌بخشد همان ذات اقدس الهى است و فاعلیّت و تأثیر دیگران در طول فاعلیّت و تأثیر او و در پرتو آن مى‌باشد. قرآن کریم به این ارتباط دو سویه بین خالق و مخلوق در انواع مخلوقات از جماد گرفته تا انسان اشاره کرده و همه را در سایه اذن خود تعریف و تبیین نموده است. در این تعریف همه چیز از افعال اختیاری انسان و هدایت او تا حفظ تعادل کائنات همه منوط به اذن و مشیت خداوند متعال معرفی می‌شود. البته در آیات قرآن کریم گاهی انجام یک فعل به مخلوق و گاهی به خالق منتسب می‌شود که این نشان از وجود تأثیر مخلوق در سایه اذن الهی دارد.

کلیدواژه‌ها

موضوعات