نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

• حمیدرضا فهیمی تبار ¹
• فاطمه بدیعی ²

¹ دانشیار گروه علوم قرآن و حدیث، دانشگاه کاشان، کاشان، ایران.

² دانشجوی دکتری علوم قرآن و حدیث، دانشگاه کاشان، کاشان، ایران.

چکیده

چکیده:
از اصول مهم در محاورات عرفی و اصول عقلایی فهم متن، توجّه به قرائن سخن است که این قراین به درون متنی و برون متنی تقسیم می‌شود، فهم متن در گرو توجه به قرینه‌ی سیاق، فضا و جغرافیایی است که متن در آن شکل گرفته است. از جمله قراینی که نقش ویژه‌ای در فهم متن دارد توجّه به ویژگی و مختصات مخاطب است. همانگونه که متن بر مقتضای مخاطب شکل می‌گیرد فهم آن نیز تابع شناخت ویژگیهای مخاطب است.
فهم قرآن مثل هر متنی تابع اصول فهم محاوره است. خداوند در خلق این متن، ویژگیهای مخاطب خود را در نظر گرفته است. روش قرآن چه در گوناگونی لحن و بیان و چه در انتخاب واژگان و عبارتها و نیز چگونگی سامانه‌ی جمله‌ها نشان می‌دهد خداوند به مقتضای مخاطب سخن گفته است؛ متأسّفانه سبقه علمی جامع و کامل و مستقلی در مورد توجه به ویژگی مخاطب وجود ندارد البته مفسران در تفاسیر خود به این اصل توجه کرده‌اند. این جستار به منظور نشان دادن نقش ویژگیهای مخاطب در شکل‌گیری تفاوتهای تفسیری است اینکه تفاوتهای تفسیری می‌تواند نتیجه‌ی توجه یا غفلت از ویژگی‌های مخاطب باشد و یا نتیجه‌ی افزایش وزن برخی ویژگیها بر ویژگی مخاطب باشد اساس این جستار است، این جستجو به شیوه‌ی کتابخانه‌ای و تفحّص در تفاسیر صورت گرفته است.

کلیدواژه‌ها

• تفاوتهای تفسیری
• ویژگی‌های مخاطب
• قرینه

موضوعات

• زبان قرآن