نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

• سیده فاطمه نیکوکار ¹
• عباس اسماعیلی زاده ²

¹ دانشجوی کارشناسی ارشد گروه علوم قرآن و حدیث، دانشکده الهیات و معارف اسلامی، دانشگاه فردوسی، مشهد، ایران.

² دانشیار گروه علوم قرآن و حدیث، دانشکده الهیات و معارف اسلامی، دانشگاه فردوسی، مشهد ، ایران.

چکیده

سیاق به مثابه یکی از قواعد فهم و تفسیر قرآن کریم، جایگاهی درخور تامل در مطالعات قرآنی یافته است. این مسئله از صده‌های نخستین با مباحثی همچون «نظم» و «تناسب» مورد توجه قرآن‌پژوهان بوده، در عصر حاضر طیف گسترده‌تری از مسائل همچون کارکرد، نقش و انواع را به خود معطوف کرده است که بحث انواع سیاق، با مواجهه‌ای غیر ضابطه‌مند از اندیشمندان این حوزه روبه‌رو شده است. پژوهش پیش رو با روش توصیفی- تحلیلی و با بهره‌گیری از منابع کتابخانه‌ای، در پی پرکردن این خلا، ضمن سامان دادن دیگر نظریات پیرامون انواع سیاق، به ارائه اقسامی با رویکرد قرآن‌شناختی پرداخته، در این راستا با استناد به کاربردهای صریح قرآن از بخش‌های این متن الهی، پنج سطح سیاقی: آیه، آیات، سوره، سور و قرآن را تبیین کرده است. این سطوح به منزله لایه‌هایی درهم‌تنیده از پیکره قرآن، بستر استخراج معنا از مفاهیم وحیانی و فهم دقیق آن‌ها را فراهم می-سازد. همچنین مقاله حاضر با بهره‌گیری از شواهد تفسیری و روایی، کارآمدی هر سطح از اقسام سیاق قرآنی را در رفع ابهامات تفسیری، اصلاح برداشت‌های نادرست و رسیدن به معناهایی جدید و ژرف نشان می‌دهد.

کلیدواژه‌ها

• قاعده سیاق
• سیاق آیه
• سیاق آیات
• سیاق سوره
• سیاق قرآن

موضوعات

• تفسیر