با همکاری مشترک دانشگاه پیام نور و انجمن علمی قرآن و عهدین ایران

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسنده

دانشگاه پیام نور

10.30473/quran.2026.75614.3478

چکیده

واژه «مَثانی» از اصطلاحات کلیدی در توصیف قرآن کریم در دو آیه از قرآن است که در هر دو آیه مورد تحلیل قرآن‌پژوهان قرار گرفته‌است. بررسی ماهیت این واژه از دید مستشرقان نیز پنهان نمانده و در نوشته های متعدد با رویکرد های مختلف از آن بحث کرده‌اند. مسأله اصلی این پژوهش، بررسی مطالعات غربی پیرامون واژه و مفهوم «مثانی» می‌باشد که با دید انتقادی به آن پرداخته‌است. مستشرقین واژه «مثانی» را جز واژگان دخیل در قرآن دانسته و اغلب به صورت «داستان‌های مکافات محور» معنا کرده‌اند و مستشرق، جیمز بلمی، احتمال تصحیف در آن را داده است. جهت بررسی دیدگاه مستشرقین این تحقیق به روش تحلیلی-انتقادی و بر اساس منابع کتابخانه ای تدوین شده‌است. یافته های تحقیق حاکی از آن است که مستشرقین در ریشه اصل واژه «مثانی» وحدت نظر نداشته و دلیل منطقی ارائه نداده‌اند. عبارت «داستان‌های مکافات محور» متناقض با هدف و حکمت داستان های قرآنی بوده و با بافت درون متنی آیات 87 سوره حجرو نیز 23 زمر تناسب ندارد. «المتالی» واژه پیشنهادی جایگزین «المثانی»، علاوه بر داشتن ساختار صرفی و معنایی متفاوت از واژه «مثانی»، در قرائت هیچ قاری و کتابت هیچ مصحفی به ثبت نرسیده و شاهد ادبی و شعری در متون عربی ندارد. . با بررسی های دقیق به دست آمد که دیدگاه مستشرقین ریشه در فرضیه اقتباس قرآن از تورات و انجیل داشته و شواهد محکمی برای تأیید نظر آنان درباب مثانی وجود ندارد.

کلیدواژه‌ها

موضوعات