تفسیر
سید مصطفی مناقب؛ رحمت الله عبدالله زاده آرانی؛ احمد بحرانی
چکیده
احادیث امامان معصوم (علیهمالسلام) میراث ماندگار ایشان در طول قرنهای متمادی است. در این میان احادیث امام صادق (علیهالسلام) باتوجهبه گشایشی که پس از دوران خفقان امویان و در عهد عباسیان فراهم شد میزان بیشتری از این احادیث شیعه را به خود اختصاص داده است. گسترش جامعه اسلامی از یک سو و لزوم ارتباط با یاران و همراهان ایجاب میکرد که ...
بیشتر
احادیث امامان معصوم (علیهمالسلام) میراث ماندگار ایشان در طول قرنهای متمادی است. در این میان احادیث امام صادق (علیهالسلام) باتوجهبه گشایشی که پس از دوران خفقان امویان و در عهد عباسیان فراهم شد میزان بیشتری از این احادیث شیعه را به خود اختصاص داده است. گسترش جامعه اسلامی از یک سو و لزوم ارتباط با یاران و همراهان ایجاب میکرد که بخشی از این سخنان در قالب نامههایی به ایشان به رشته تحریر درآید. این نامهها که برخوردار از عمق آموزههای وحیانی در حوزههای گوناگون اعتقادی، اخلاقی و اجتماعی میباشد. بیانگر تعاملی آگاهانه از سوی آن حضرت با کلام الهی است. امام در این نامهها بدین شیوه با بهرهگیری از آیات قرآن کریم به سخنان خود عمق بخشیدهاند و از سوی دیگر تبیین و تفسیر امام علیهالسلام از آیات الهی در قالب این نامهها بروز نموده است. این پژوهش با روش تحلیل محتوا و با استفاده از تفاسیر فریقین ضمن تحلیل کلام امام در بعد حقوق اجتماعی به کیفیت و نحوه اثرپذیری نامههای امام از آیات قران میپردازد. از نتایج این بررسی و تحلیل بر میآید که این اثرپذیری در استناد به آیات قرآن در برخی موارد با ذکر کل آیه و در برخی دیگر با ذکر بخشی از آیه و در مواردی با تغییر در لایههای صرفی و نحوی و در اکثر موارد بهصورت بهرهگیری از مضمون آیات است؛ بنابراین میتوان گونههای مختلف این اثرپذیری را در قالب نظریه بینامتنیت یا تناص و بیشتر بهصورت نفی متوازی یافت. ضمن آنکه این نگاه میتواند در درک عمیق معناو اثرگذاری کلام
تقی رفیع؛ مهدی ایزدی؛ عبدالهادی فقهی زاده؛ محمود ویسی
چکیده
امام صادق(ع) به عنوان یکی از شخصیتهای برجسته اهلبیتِ رسولالله(ص) علاوه بر جایگاه مذهبیِ ویژه در میان شیعیان، مورد توجّه اهلتسنّن نیز میباشد. اهلسنّت که در منابع خویش از امام صادق(ع) بیشتر با نام "جعفربنمحمد" یاد میکنند، در منابع رواییِ خود، بهویژه تفاسیرشان، تعداد مُعتنابهی از روایات تفسیری امام صادق(ع) را نقل کردهاَند. ...
بیشتر
امام صادق(ع) به عنوان یکی از شخصیتهای برجسته اهلبیتِ رسولالله(ص) علاوه بر جایگاه مذهبیِ ویژه در میان شیعیان، مورد توجّه اهلتسنّن نیز میباشد. اهلسنّت که در منابع خویش از امام صادق(ع) بیشتر با نام "جعفربنمحمد" یاد میکنند، در منابع رواییِ خود، بهویژه تفاسیرشان، تعداد مُعتنابهی از روایات تفسیری امام صادق(ع) را نقل کردهاَند. بیشترِ این احادیث، بدون ذکر سند و بهطور مستقیم از آنحضرت نقل شده است که نشان از باور اندیشمندان اهلسنّت به مقام والای امام صادق(ع) در عرصه تفسیر قرآن دارد. این مسأله، وقتی روشنتر میشود که بدانیم در 79 سوره از 114 سوره قرآن، و جمعاً ذیل 341 آیه قرآن، در منابع روایی و تفسیریِ اهلتسنّن روایاتی از امام صادق(ع) دیده میشود. در این مقاله، پس از استخراج و دستهبندی احادیث مورد نظر به روش توصیفی- تحلیلی و گردآوریِ کتابخانهای، روشن میشود که دستِکم در پنج حوزه: 1- بیان معانی تنزیلی شامل: ایضاح لفظی (واژهشناسی) و ایضاح مفهومی (نکات تفسیری: تبیین مجمل، تخصیص عام، تقیید اطلاق، توضیح مفاهیم شرعی، تفصیل احکام قرآن، بیان ناسخ و منسوخ و ...)؛ 2- بیان معانی تأویلی شامل: بیان مصادیق (جری و تطبیق) و بیان لایههای معنایی (بطن آیه)؛ 3- بیان فضای نزول شامل: سبب نزول و شأن نزول؛ 4- استناد به آیات قرآن؛ و 5- بیان قرائات قرآنی از آن امام(ع) در کتب مذکور بیاناتی موجود است. بررسی سندی این احادیث از عهده این نوشتار خارج است و مجالی دیگر میطلبد.
