نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسنده

• زهرا نادعلی

استادیار گروه زبان و ادبیات عرب، دانشگاه پیام نور ، تهران، ایران

چکیده

پژوهش حاضر به بررسی و تحلیل تشبیهات ضمنی در دوازده آیه‌ منتخب از قرآن کریم با موضوع قیامت و جهان دیگر می‌پردازد. در این مطالعه، هجده تشبیه ضمنی استخراج و بر اساس معیارهای بلاغی مانند وجود یا عدم وجود ادات تشبیه و وجه شبه، نوع ترکیب و ادراک حسی، مورد تحلیل قرار گرفتند. روش پژوهش توصیفی-تحلیلی بوده و با استفاده از رویکرد بلاغی و زبان‌شناسی، آیات انتخاب شده از نظر نوع تشبیه، تأثیر ادات و وجوه تشبیه و ویژگی‌های بلاغی مورد مطالعه قرار گرفتند. یافته‌ها نشان می‌دهد که تمامی تشبیهات مذکور از نوع مؤکد و مجمل بوده و به همین دلیل از اوج بلاغت برخوردارند. همچنین، تشبیهات حسی به حسی (مشهود به مشهود) با بیشترین فراوانی مشاهده شده است و تشبیهات مفرد به مفرد نیز بیشترین ترکیب را تشکیل می‌دهند که به افزایش وضوح و تأثیرگذاری در انتقال مفاهیم قیامت کمک می‌کند. این پژوهش تأکید دارد که تشبیه‌های ضمنی در قرآن کریم به دلیل موجز بودن، عدم استفاده مستقیم از ادات و برقراری شباهت‌های ظریف، در عین اختصار، معانی عمیق و قابل تأملی را به مخاطب ارائه می‌دهند.

کلیدواژه‌ها

• تشبیه ضمنی
• قیامت
• بلاغت
• تحلیل معنایی

موضوعات

• زبان قرآن