تفسیر
یاسر دلشاد؛ علیرضا آزاد
چکیده
عامبودن موضوع هرمنوتیک و نقش اساسی آن در مقوله فهم متون، زمینه را برای کاربست آن در موضوعات متعدد، ازجمله قواعد تفسیر قرآن فراهم میآورد. سیره مفسران در قرون متمادی، تمسک به برخی از روش-های تفسیری برای نیل به درک صحیح معانی آیات و مراد الهی، مورد توجه بوده است. از سوی دیگر؛ مفسر ملزم به کاربست روشهای علمی و دوری گزیدن از روش نماها ...
بیشتر
عامبودن موضوع هرمنوتیک و نقش اساسی آن در مقوله فهم متون، زمینه را برای کاربست آن در موضوعات متعدد، ازجمله قواعد تفسیر قرآن فراهم میآورد. سیره مفسران در قرون متمادی، تمسک به برخی از روش-های تفسیری برای نیل به درک صحیح معانی آیات و مراد الهی، مورد توجه بوده است. از سوی دیگر؛ مفسر ملزم به کاربست روشهای علمی و دوری گزیدن از روش نماها به مانند تفسیر به رأی قرآن است. این نوشتار با روش توصیفی- تحلیلی، همسان انگاری هرمنوتیک فلسفی و تفسیر به رأی را در حوزه قواعد فهم قرآن بررسی میکند. پس از طرح9 دلیلهمسان انگاران و نقد آنها، به این نتیجه میرسد که عدم درک صحیح آموزههای هرمنوتیک فلسفی مهمترین دلایل همسان انگاری هرمنوتیک فلسفی و تفسیر به رأی است. براساس نتایج حاصله، نه تنها کاربست آموزههای هرمنوتیک فلسفی در حوزه فهم قرآن، همسان با تفسیر به رأی قرآن نیست بلکه بکارگیری آن به فهم ژرف آیات و درک بهینه روش نماها مدد میرساند.
زبان قرآن
زهرا نادعلی
چکیده
پژوهش حاضر به بررسی و تحلیل تشبیهات ضمنی در دوازده آیه منتخب از قرآن کریم با موضوع قیامت و جهان دیگر میپردازد. در این مطالعه، هجده تشبیه ضمنی استخراج و بر اساس معیارهای بلاغی مانند وجود یا عدم وجود ادات تشبیه و وجه شبه، نوع ترکیب و ادراک حسی، مورد تحلیل قرار گرفتند. روش پژوهش توصیفی-تحلیلی بوده و با استفاده از رویکرد بلاغی و زبانشناسی، ...
بیشتر
پژوهش حاضر به بررسی و تحلیل تشبیهات ضمنی در دوازده آیه منتخب از قرآن کریم با موضوع قیامت و جهان دیگر میپردازد. در این مطالعه، هجده تشبیه ضمنی استخراج و بر اساس معیارهای بلاغی مانند وجود یا عدم وجود ادات تشبیه و وجه شبه، نوع ترکیب و ادراک حسی، مورد تحلیل قرار گرفتند. روش پژوهش توصیفی-تحلیلی بوده و با استفاده از رویکرد بلاغی و زبانشناسی، آیات انتخاب شده از نظر نوع تشبیه، تأثیر ادات و وجوه تشبیه و ویژگیهای بلاغی مورد مطالعه قرار گرفتند. یافتهها نشان میدهد که تمامی تشبیهات مذکور از نوع مؤکد و مجمل بوده و به همین دلیل از اوج بلاغت برخوردارند. همچنین، تشبیهات حسی به حسی (مشهود به مشهود) با بیشترین فراوانی مشاهده شده است و تشبیهات مفرد به مفرد نیز بیشترین ترکیب را تشکیل میدهند که به افزایش وضوح و تأثیرگذاری در انتقال مفاهیم قیامت کمک میکند. این پژوهش تأکید دارد که تشبیههای ضمنی در قرآن کریم به دلیل موجز بودن، عدم استفاده مستقیم از ادات و برقراری شباهتهای ظریف، در عین اختصار، معانی عمیق و قابل تأملی را به مخاطب ارائه میدهند.
تفسیر
جواد آسه؛ حمید آریان
چکیده
پژوهشهای جدید ادبی در زبان عربی برای علم نحو سه گرایش نحو تعلیمی، نحو علمی، نحو تعلیمی- علمی قائل شده و نیز از نحو قرآنی با عناوین سه گانه نحوتعلیمی قرآنی، نحوعلمی قرآنی، نحو نص قرآنی و از نقش آفرینی نحو نص قرآنی در تفسیر قرآن سخن به میان آوردهاند. این مقاله با روش توصیفی- تحلیلی به بررسی نقش نحو متن قرآنی در تفسیر قرآن می پردازد. ...
بیشتر
پژوهشهای جدید ادبی در زبان عربی برای علم نحو سه گرایش نحو تعلیمی، نحو علمی، نحو تعلیمی- علمی قائل شده و نیز از نحو قرآنی با عناوین سه گانه نحوتعلیمی قرآنی، نحوعلمی قرآنی، نحو نص قرآنی و از نقش آفرینی نحو نص قرآنی در تفسیر قرآن سخن به میان آوردهاند. این مقاله با روش توصیفی- تحلیلی به بررسی نقش نحو متن قرآنی در تفسیر قرآن می پردازد. یافته های تحقیق حاکی از آن است که مفسر میتواند با استفاده از نحو متن قرآنی اولا از توجیه اعرابی آیات در برابر آسیبهای نحو تعلیمی- علمی مانند استفاده از قواعد غیرمؤثر در معنا و، تقدیر و تأویل نحوی مغیر معنا صیانت کند. ثانیا اختلافات نحوی مکاتب نحوی و نحویان را که در نحو تعلیمی- علمی مطرح است، مانند اعاده یا عدم اعاده ضمیر در صورتِ عطف اسم بر ضمیر مجرور به حرف جرّ؛ حل و فصل کند.ثالثا قواعدی را که در نحو تعلیمی- علمی بیان نشده مانند قاعده تقدیم جواب لولا بر لولا و قاعده تشتت در مرجع ضمائر را اثبات کند. رابعا به سبب معنامحور بودن نحو متن قرآنی، از عدول نحوی برخلاف نحو تعلیمی-علمی ، تحلیلی تفسیری ارائه میدهد.
تفسیر
رامش حلاجیان اصفهانی؛ مهدی مهریزی؛ سید محمد علی ایازی
چکیده
این نوشتار با هدف تبیین روش استیحایی در تفسیر قرآن تدوین شده است.این روش نو ظهورعلامه فضل الله در تفسیر من وحی القرآن است.عبارت:«کیف نستوحی بعض...» و واژه: «استیحاء »و «استلهام» در متن این تفسیر تکرار شده است .استیحاء به معنای الهام گرفتن از آیات و ایده پرداری است و روش استیحایی در تفسیر یک آیه عبارت است از دستیابی به ...
بیشتر
این نوشتار با هدف تبیین روش استیحایی در تفسیر قرآن تدوین شده است.این روش نو ظهورعلامه فضل الله در تفسیر من وحی القرآن است.عبارت:«کیف نستوحی بعض...» و واژه: «استیحاء »و «استلهام» در متن این تفسیر تکرار شده است .استیحاء به معنای الهام گرفتن از آیات و ایده پرداری است و روش استیحایی در تفسیر یک آیه عبارت است از دستیابی به جهان های دیگر. فضل الله در روش تفسیریش معتقد است که قرآن رسالتی پویا دارد که آن را به کتابی همیشگی برای زندگی بشر تبدیل نموده است؛ او بر این باور است که قرآن متنی زنده و جاری است و باید از آن فراعصری الهام گرفته شود. در این نوشتار میزان بهره وری فضل الله از مباحث علوم بلاغی،علوم قرآنی، استناد به روایات و با گرایش اجتماعی- تربیتی در روش استیحائی مورد سنجه قرار گرفت.ارزیابی ها نشان می دهد آن چه فضل الله با روش استیحایی از آیه دریافت نموده است، بیش از این که برآمده از دلالت های موجود در آیات باشد، برآمده از خبرویت وی در دریافت روح آیات قرآن کریم است؛ اگر چه دریافتها گاه با آنچه از آیه استظهار میشود، فاصله دارد.در این نوشتار صرفا سوره مبارکه جمعه مورد مطالعه قرار گرفته است. سوره جمعه به دلیل اشتمال برمضامین اجتماعی، سیاسی در این نوشتار مورد مطالعه قرار گرفته است.
زبان قرآن
ربابه عزیزی؛ زهره اخوان مقدم
چکیده
نگاهی به تفاسیر فریقین درباره چیستی «ملکوت» بیانگر آن است که اکثرا به معناشناسی لغوی پرداخته و بیان عبارت «شدت در مُلک» بیشترین نمود را در تفاسیر دارد، در حالیکه صرف معنای لغوی گویای حقیقت امر نیست. نگاره حاضر با روش توصیفی- تحلیلی بهبررسی تفاوت معنایی «مُلک» و «ملکوت» با توجه به روابط همنشینی و تاکیدهای ...
بیشتر
نگاهی به تفاسیر فریقین درباره چیستی «ملکوت» بیانگر آن است که اکثرا به معناشناسی لغوی پرداخته و بیان عبارت «شدت در مُلک» بیشترین نمود را در تفاسیر دارد، در حالیکه صرف معنای لغوی گویای حقیقت امر نیست. نگاره حاضر با روش توصیفی- تحلیلی بهبررسی تفاوت معنایی «مُلک» و «ملکوت» با توجه به روابط همنشینی و تاکیدهای بلاغی پرداخته است. تحقیقات نشان داد: میزان فراوانی استفاده از علم معانی هم چون تقدیم و تاخیر مسند بر مسندالیه، استفهام و تکرار در آیات «ملکوت» نسبت به «مُلک» بیشتر است. از نظر معناشناسی نیز کلمه «مُلک» هم نشین ریشه های «سبح»، «حمد»، «قدر»، «خلق»، «شیء»، «شفع» و مباحث قیامت است و کلمه «ملکوت» همنشین ریشههای «نظر»، «رأی» و «أمر» است که بیانگر تفاوت رتبه در درک مقامات ملکوت است، هم چنین عالم «مُلک» قابل مشاهده، جاری در زمان و مکان است و عالم «ملکوت» عاری از تدریج، زمان و مکان و فقط به اذن الهی قابل مشاهده است و مالکیت مطلق هر دو جهان از آن خداوند است.
زبان قرآن
حدیث ریاحی؛ فریده امینی؛ بی بی سادات بهابادی
چکیده
جُناح از واژههای حوزۀ معنایی مفهوم گناه در قرآن کریم است. برای تبیین هر مفهوم در نظام معنایی قرآن کریم علاوه بر تمرکز بر باهمآیندهای آن التفات به معنای واژه در نیای آن از اهمیت خاصی برخوردار است که در این راستا ریشهشناسی تاریخی خودنمایی خواهد کرد. این مطالعه عهدهدار تبیین و تدقیق معنای جُناح در قرآن کریم با روشهای معناشناسی ...
بیشتر
جُناح از واژههای حوزۀ معنایی مفهوم گناه در قرآن کریم است. برای تبیین هر مفهوم در نظام معنایی قرآن کریم علاوه بر تمرکز بر باهمآیندهای آن التفات به معنای واژه در نیای آن از اهمیت خاصی برخوردار است که در این راستا ریشهشناسی تاریخی خودنمایی خواهد کرد. این مطالعه عهدهدار تبیین و تدقیق معنای جُناح در قرآن کریم با روشهای معناشناسی و بررسی تبارشناسی آن در زبانهای سامی است. دادههای ریشهشناسی از کاربست نیای جُناح در مفاهیم کوه، تیرگی شب و تاریکی شدید در زبانهای سامی حکایت دارد که در این معانی مؤلفههای ثقالت (سنگینی) و ظلمت خودنمایی میکند و تتبع روابط همنشینی نیز از وجود مؤلفههای ثقالت و منع در بافت قرآن کریم سخن میگوید. ردیابی مؤلفۀ سنگینی در زبانهای سامی، سبب تقویت کاربست نیای این واژه در زبانهای خانوادۀ عربی میشود. واژگان جانشین از وجود دو مؤلفۀ ضرر و تنگی در جناح حکایت میکند و روابط تقابلی نیز مؤیدی بر وجود مؤلفۀ گرفتگی و انسداد در بافت معنایی آن است، که شاهدی بر مؤلفۀ منع در تعمق روابط همنشینی است.
تفسیر
داود اسدیان؛ سیدضیاءالدین علیانسب
چکیده
مسألهی وجوه و نظایر در قرآنکریم از دیرباز مورد توجه اندیشمندان علوم قرآنی بوده و هر عالمی براساس مبانی فکری و فراخور توانایی خویش، گامهای مهمی را در تبیین مفهومی و مصداقی آن برداشتهاست. کهنترین اثر موجود در این زمینه، کتاب «الاشباه و النظائر» تصنیف مقاتلبنسلیمان بلخی(م. 150ق) است. در این جستار تلاش شده تا با بازخوانی ...
بیشتر
مسألهی وجوه و نظایر در قرآنکریم از دیرباز مورد توجه اندیشمندان علوم قرآنی بوده و هر عالمی براساس مبانی فکری و فراخور توانایی خویش، گامهای مهمی را در تبیین مفهومی و مصداقی آن برداشتهاست. کهنترین اثر موجود در این زمینه، کتاب «الاشباه و النظائر» تصنیف مقاتلبنسلیمان بلخی(م. 150ق) است. در این جستار تلاش شده تا با بازخوانی و واکاوی روش مقاتلبنسلیمان در کتاب «الاشباه و النظائر» به شیوهی استقرایی، تحلیل دقیقی از روش تفسیری واژگان قرآنی در قرن دوم هجری ارائه گردد تا زمینه را برای پژوهشهایی بعدی در معناشناسی واژگان قرآنی فراهم آورد. در پایان مقاله این نتیجه به دست آمد که؛ مقاتل برای پی بردن به وجوه گوناگون واژگان قرآنی، از دو شیوهی درون قرآنی و برون قرآنی بهره گرفتهاست. وی در شیوهی درون قرآنی از روشهایی چون تفسیر قرآن به قرآن، وحدت سیاق، شأن نزول آیات استفاده مینماید، لکن در شیوهی برون قرآنی از قواعد زبانشناختی مانند اشتراک لفظی، مجاز، استعاره، مفهوم مخالف بهره میبرد. مسلم است کهاستفاده از شیوه درون قرآنی در این کتاب مانند استفاده از سیاق آیات، بر شیوه برون قرآنی غلبه دارد.
زبان قرآن
علی پریمی
چکیده
بی شک یکی از عوامل مهم وتاثیر گذار در تلقی شفاف از مرزهای معرفتی اسلام ناب با تفکرات التقاطی ناشی از پیوند ناقص اپیستمولوژی غربی و کلام دینی، شناخت درست از مقوله روشنفکری است. البته توجه به مقوله روشنفکری مدرنیت وخطر آن برای دیانت نباید. مارا از التفات به سنت گرایی مذموم وتحجرگرایی باز دارد. . رویکرد متحجرانه و مبلّغ دینداری ناآگاهانه ...
بیشتر
بی شک یکی از عوامل مهم وتاثیر گذار در تلقی شفاف از مرزهای معرفتی اسلام ناب با تفکرات التقاطی ناشی از پیوند ناقص اپیستمولوژی غربی و کلام دینی، شناخت درست از مقوله روشنفکری است. البته توجه به مقوله روشنفکری مدرنیت وخطر آن برای دیانت نباید. مارا از التفات به سنت گرایی مذموم وتحجرگرایی باز دارد. . رویکرد متحجرانه و مبلّغ دینداری ناآگاهانه در مقابل دینداری عقلانی ،گفتمان عقلانی ولایی تشیع را تهدید می کند باور ما براین است. که هم روشنفکران دینی مدرن وهم تحجرگرایان دو روی یک سکه اند که از مرداب التقاط ریشه می گیرندکه به لحاظ معرفتی نمی توانند دارای بصیرت دینی باشند دگر اندیشی روشنفکری ،التقاط دین با باورهای مدرن به نام نوآوری است. وتحجر، التقاط دین با خمودگی ها ودگم اندیشی های خود خواهانه به نام تعبد و تسلیم است.. روشنفکری دینی به لحاظ معرفتی در صورتی می تواند باورهای دینی وجامعه را به مخاطره نیندازد که همراه با بصیرت باشد.جامعه ای که از بصیرت لازم برخوردار باشد. نه تنها حق را می بیند وباطل را در چهره های گوناگون تشخیص می دهد بلکه عملاً از حق جانبداری می کند واز پیشوایان حق اطاعت می نماید چنین جامعه و مردمی با رهبران الهی صادقانه رفتار می کنند و در عوض، درسختی ها ومشکلات مورد اعتمادآنها هستند ودر دام دشمنان قرار نمی گیرند تقویت بصیرت ایجاب نمود که ره نمودهای جامع وسازنده قرآن واهل بیت(ع)درباره بصیرت را با روش تحلیلی -توصیفی و با تکیه بر منابع کتابخانه ای مورد تحقیق و بررسی قرار دهیم.
زبان قرآن
عباس نجفی؛ جواد رنجبر
چکیده
ابواب ثلاثی مزید که حاصل تغییر در افعال ثلاثی مجرّد با هدف توسعه معنایی هستند، یکی از انواع کلمه به شمار میآیند که ترجمه دقیق و روشمند هر یک از بابهای آن کمک در خور توجهی به دریافت بهتر و عمیقتر پیام میکند. پژوهش حاضر با استفاده از روش توصیفی ـ تحلیلی و هدف بهرهگیــری دقیقتر از مضامین و مفاهیم باب تفاعل به عنوان یکی از پرکاربردترین ...
بیشتر
ابواب ثلاثی مزید که حاصل تغییر در افعال ثلاثی مجرّد با هدف توسعه معنایی هستند، یکی از انواع کلمه به شمار میآیند که ترجمه دقیق و روشمند هر یک از بابهای آن کمک در خور توجهی به دریافت بهتر و عمیقتر پیام میکند. پژوهش حاضر با استفاده از روش توصیفی ـ تحلیلی و هدف بهرهگیــری دقیقتر از مضامین و مفاهیم باب تفاعل به عنوان یکی از پرکاربردترین ابواب ثلاثی مزید در قرآن، کوشیده تا معنای ســاختها و کارکردهای مختلف آن را مورد بحث و بررسی قرار دهد و با روش معناشناسی توصیفی و بهرهگیری از متون تفسیری و زبانی، ساختهای مختلف تفسیری و معنایی این باب را واکاوی و بررسی نماید.نتایج پژوهش حاکی از آن است که در قرآن کریم، به اقتضای سخن گفتن بر اساس احوال مخاطبان توجه ویژهای رفته است و صیغههای باب تفاعل بسته به احوال مخاطب، در پارهای موارد بر اساس معنای غالب آن که مشارکت است به کار رفته است و در موارد زیادی نیز در معانی دیگری همچون تظاهر، مبالغه، تکرار ریشه فعل، قوّت صدور فعل از جانب فاعل، معنای تتابع و پی در پی آمدن، ظاهر شدن نتیجه فعل و حصول تدریجی آن به کار رفته است.
تفسیر
سمیه ابرقویی پوده؛ زهرا صرفی
چکیده
این پژوهش با هدف تبیین نقش محوری «سَمْع» و «مسموعات» در فرآیند هدایتپذیری انسان، به تحلیل توصیفی-تحلیلی آیات مشتمل بر ماده «سَمْع» در قرآن کریم (۱۶۳ آیه) پرداخته است. یافتهها که بر اساس روش تحلیل محتوا و با استخراج ۶۷۹ مضمون پایه و ۳۴ مضمون سازماندهنده تدوین شدهاند، نشان میدهند که «سَمْع» صرفاً یک عمل ...
بیشتر
این پژوهش با هدف تبیین نقش محوری «سَمْع» و «مسموعات» در فرآیند هدایتپذیری انسان، به تحلیل توصیفی-تحلیلی آیات مشتمل بر ماده «سَمْع» در قرآن کریم (۱۶۳ آیه) پرداخته است. یافتهها که بر اساس روش تحلیل محتوا و با استخراج ۶۷۹ مضمون پایه و ۳۴ مضمون سازماندهنده تدوین شدهاند، نشان میدهند که «سَمْع» صرفاً یک عمل فیزیولوژیک نیست، بلکه قوهای ادراکی و مؤثر بر سرنوشت معنوی انسان است که او را در برابر مسموعات، مسئول و متعهد میسازد.بر این اساس، مسموعات به دو گروه اصلی تقسیم میشوند: مسموعات نجاتبخش و مسموعات هلاکبخش. دسته نخست، شامل آیات وحیانی، فرامین الهی، اخبار گذشتگان و تسبیح تکوینی مخلوقات است که گوش سپردن به آنها با تعقل و تدبر، موجب رشد معرفت و هدایت انسان میشود. در مقابل، دسته دوم، شامل سخنان سوء، شایعه و تهمت، سخنان ناآگاهانه، القائات نفسانی و استهزاء حق است که تبعیت از آنها انسان را به ضلالت و گمراهی میکشاند.تحلیل آیات روشن میسازد که قرآن کریم، با تأکید بر مسئولیت قوای ادراکی، انسان را به هوشیاری و گزینش آگاهانه در برابر شنیدههای خود فرامیخواند و توصیه میکند در برابر مسموعات نجاتبخش، از ادب و دقت بهره گیرد و از مسموعات هلاکبخش کاملاً دوری جوید. این پژوهش نتیجه میگیرد که از منظر قرآن، «سَمْع» عملی کنشگرایانه و انتخابی است که مسیر حرکت انسان را به سوی سعادت یا شقاوت تعیین میکند.کلیدواژهها: تحلیل محتوا، مسموعات، هدایتپذیری، ضلالت، نجاتبخش، هلاکبخش.
تفسیر
محمود کریمی؛ خدیجه مسرور
چکیده
پدیده اشتقاق اکبر بهعنوان یک ابزار زبانی مهم در فهم عمیقتر معانی قرآن، نقش بسزایی در تحول برداشتهای تفسیری ایفا کرده است. واکاوی متون تفسیری نشان میدهد، تفسیر دو واژه دحو و طحو با چالشهای فراوانی در زمینه تبیین خلقت زمین روبهرو است، برخی مفسران تلاش نمودهاند تا به کمک پدیده اشتقاق اکبر به درک بهتری از آیات مرتبط با خلقت ...
بیشتر
پدیده اشتقاق اکبر بهعنوان یک ابزار زبانی مهم در فهم عمیقتر معانی قرآن، نقش بسزایی در تحول برداشتهای تفسیری ایفا کرده است. واکاوی متون تفسیری نشان میدهد، تفسیر دو واژه دحو و طحو با چالشهای فراوانی در زمینه تبیین خلقت زمین روبهرو است، برخی مفسران تلاش نمودهاند تا به کمک پدیده اشتقاق اکبر به درک بهتری از آیات مرتبط با خلقت و شکلگیری زمین دست یابند، اما تاکنون سیر برداشتهای تفسیری از دو ماده «دحو» و «طحو» در قرآن و تأثیر پدیده اشتقاق اکبر (ابدال لغوی) بر برداشتها بررسی نشده است. ازاینرو، پژوهش حاضر درصدد کشف رابطه میان بهکارگیری پدیده اشتقاق اکبر و برداشتهای تفسیری از هر دو ماده است و میکوشد تا نقش این پدیده را در شناسایی معنای دقیق دو واژه روشن نماید. مقاله پیش رو با اتخاذ روش توصیفی تحلیلی برای نیل به این هدف از تحلیلهای لغوی، مطالعه گسترده برداشتهای تفسیری و سیاق آیات بهره گرفته است. دستاوردهای پژوهش نشان میدهد هر دو واژه دارای مؤلفههای معنایی مشترکی ازجمله راندن، افکندن و حرکت هستند. با گذر زمان، مفسران از معنای اولیه بسط و گسترش به تدریج به مفاهیم پیچیدهتری ازجمله حرکت دورانی و انتقالی زمین و تأثیر آن بر شرایط زیستمحیطی روی آوردهاند که به روشنسازی مسائل مربوط به آفرینش و شرایط زندگی انسانها کمک میکند.
تفسیر
مرتضی خلیلی زاده؛ سهراب مروتی
چکیده
تفسیر عیاشی که جزء تفاسیر مهم دسته اول شیعه به شمار میآید، از منابع اصلی تفاسیر متأخر از خود است. ناقص بودن و حذف شدن اسناد، چهره این تفسیر ارزشمند را غبار آلود کرده است. ما در این نوشتار در پی پاسخ به این پرسش هستیم که آیا مرسل بودن روایات تفسیر عیاشی، آن را غیر قابل اتکا می نماید؟ نگاشته پیشرو با هدف تبیین و پاسخ به این پرسش با محوریت ...
بیشتر
تفسیر عیاشی که جزء تفاسیر مهم دسته اول شیعه به شمار میآید، از منابع اصلی تفاسیر متأخر از خود است. ناقص بودن و حذف شدن اسناد، چهره این تفسیر ارزشمند را غبار آلود کرده است. ما در این نوشتار در پی پاسخ به این پرسش هستیم که آیا مرسل بودن روایات تفسیر عیاشی، آن را غیر قابل اتکا می نماید؟ نگاشته پیشرو با هدف تبیین و پاسخ به این پرسش با محوریت «چگونگی مواجهه طبرسی در مجمع البیان با تفسیر عیاشی» با روش توصیفی تحلیلی سامان یافته است. بعد از تحلیل تمام روایاتی که از تفسیر عیاشی در تفسیر مجمع البیان نقل شده است، یافتههای پژوهش نشان میدهد، طبرسی از بین تفاسیر روایی شیعه، بیشترین اهتمام را به تفسیر عیاشی داشته است و روایات آن را هم پایه روایات جوامع معتبر حدیثی دیگر قرار داده است.کلید واژگان: تفسیر عیاشی، تفسیر مجمع البیان، طبرسی، تفسیر روایی، مرسل، رجال و روایات.
