تفسیر
مهدیه دهقانی قناتغستانی؛ عبدالهادی فقهی زاده
چکیده
اکثر قریب به اتفاق محققان مسلمانان بر آنند که ترتیب آیات در سورههای قرآن توقیفی است و از این رهگذر عموماً به لزوم وجود پیوندی حکیمانه بین آیات در توالی موجود آنها در سورهها باور دارند. ولی باور به وجود پیوند بین آیات متوالی در برخی سورهها، از جمله آیه اکمال در میانه آیه سوم سوره مائده، با چالشهایی مواجه است. زیرا، در این آیه بحث ...
بیشتر
اکثر قریب به اتفاق محققان مسلمانان بر آنند که ترتیب آیات در سورههای قرآن توقیفی است و از این رهگذر عموماً به لزوم وجود پیوندی حکیمانه بین آیات در توالی موجود آنها در سورهها باور دارند. ولی باور به وجود پیوند بین آیات متوالی در برخی سورهها، از جمله آیه اکمال در میانه آیه سوم سوره مائده، با چالشهایی مواجه است. زیرا، در این آیه بحث وصایت پیامبر اکرم (ص) در میان سخن از خوراکیهای حلال و حرام قرار گرفته است. این آیه از دیرباز به لحاظ وجود و یا عدم وجود پیوند بین مسئله جانشینی پیامبر و مسئله خوراکیهای حلال و حرام مورد بحث قرار گرفته و حتی مسئله پیوند بین بخشهای گوناگون آیه در فهم آن اثر نهاده است. در نگاهی دیگر به نوع پیوند آیه مذکور، میتوان این سوال را مطرح کرد که مسئله خوراکیهای حلال و حرام در دیگر سورههای قرآن با چه موضوع یا موضوعاتی در پیوند است و در سورههای دیگر، چه موضوعاتی جانشینی آیه اکمال شدهاند. برای این بررسی، روشی چند مرحلهای پیشنهاد شده است. در این روش با توجه به «باهمآیی موضوعات» در قرآن، روشن میشود مسئله خوراکیهای حلال و حرام در سراسر قرآن همواره با مسئله تبعیت و اطاعت در پیوند بوده و از این رو، پیوند موجود در ابتدای سوره مائده، پیوندی غریب و ناآشنا نیست و لازم است موضوع آیه اکمال، موضوعی در پیوند با مسئله تبعیت و اطاعت باشد و تفسیر این آیه به موضوعی جز امامت، سبب برهم خوردن نظم ثابت در باهمآیی موضوعات قرآن خواهد شد.
تفسیر
نبی اله صدری فر
چکیده
این پژوهش با رویکرد تفسیری-میانرشتهای و با بهرهگیری از تحلیل معناشناختی-ساختاری و اصل جریان المعنی، مفهوم «تطفیف» در قرآن کریم را بررسی میکند. پرسش اصلی این است که آیا تطفیف صرفاً به کمفروشی در معاملات تجاری محدود میشود یا الگویی فراگیرتر از استاندارد دوگانه در رفتار انسانی را توصیف میکند. دادههای پژوهش از طریق ...
بیشتر
این پژوهش با رویکرد تفسیری-میانرشتهای و با بهرهگیری از تحلیل معناشناختی-ساختاری و اصل جریان المعنی، مفهوم «تطفیف» در قرآن کریم را بررسی میکند. پرسش اصلی این است که آیا تطفیف صرفاً به کمفروشی در معاملات تجاری محدود میشود یا الگویی فراگیرتر از استاندارد دوگانه در رفتار انسانی را توصیف میکند. دادههای پژوهش از طریق تحلیل مضمون براون و کلارک در شش مرحله پردازش شده و به استخراج چهار مضمون اصلی منجر گردیده است. یافتهها نشان میدهد که تحلیل دقیق حرف «عَلَی» در عبارت «اِکْتَالُوا عَلَى النَّاسِ» در برابر «مِن» در «کَالُوهُمْ»، و تقابل دو فعل «یَسْتَوْفُونَ» و «یُخْسِرُونَ»، ساختار معناشناختیای را آشکار میکند که در آن فاعل برای دریافت حق خود سختگیر و برای ادای حق دیگران سهلانگار است. این الگو که ریشه در خودمحوری و استحقاق روانشناختی دارد، از حوزه اقتصاد فراتر رفته و در روابط کاری، اخلاق حرفهای و رفتار سازمانی نیز قابل ردیابی است. رواج این رفتار در سطح اجتماعی، عدالت تعاملی را تضعیف و سرمایه اجتماعی را تحلیل میبرد. هشدار «وَیْلٌ» در سوره مطففین نه صرفاً تهدیدی اخروی، بلکه اشاره به قانونمندی تاریخی است: جوامعی که بر پایه معیارهای دوگانه بنا میشوند، در معرض فروپاشی اجتماعی قرار میگیرند.
